حکمت اسلامی

حکمت اسلامی

بررسی مفهوم خلافت و امامت دراندیشه ابوالاعلی مودودی و آیت الله جوادی آملی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکترای کلام اسلامی جامعه المصطفی العالمیه
2 دانشیار و عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی
چکیده
اختلاف‌ نظرات در مسئله خلافت و امامت اسلامی و تأثیر آن بر وحدت جهان اسلام از چالش ‌برانگیزترین مباحث جهان اسلام می‌باشد که اختلاف ‌نظرات درباره آن به صدر اسلام بازمی‌گردد. تحلیل منطقی این موضوع توسط اندیشمندان می‌تواند از بسیاری از تفرقه‌ها جلوگیری کند. در این راستا، «سید ابوالاعلی مودودی» و «آیت‌الله جوادی آملی» دو دیدگاه متفاوت ارائه کرده‌اند: ‌
مودودی، خلافت را جانشینی امت می‌داند که خداوند به تمام مسلمانان اعطا کرده است، نه جانشینی پیامبر صلی الله علیه واله. از نگاه او، مشروعیت خلافت از مردم سرچشمه می‌گیرد. ‌
در مقابل، جوادی آملی امامت و خلافت را از افعال الهی می‌شمارد و معتقد است امام و خلیفه به‌صورت مستقیم توسط خدا و پیامبرصلی الله علیه واله منصوب می‌شوند. وی خلافت را جانشینی پیامبر9 می‌داند که با تعیین الهی محقق می‌شود. ‌
هر دو اندیشمند خلافت پیامبرصلی الله علیه واله را منصوص و الهی می‌دانند، اما پس از ایشان، جوادی آملی امامت را نیز منصوب از سوی خدا می‌پندارد، درحالی که مودودی مشروعیت حکومت پس از پیامبرصلی الله علیه واله را به انتخاب مردم مرتبط می‌کند. بررسی این دو دیدگاه می‌تواند زمینه‌ساز گفت‌وگوی علمی و تقریب نظرات در جهان اسلام باشد. ‌
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

An Examination of the Concept of Caliphate and Imamate in the Thoughts of Mawdūdī and Ayatollah Javadi Amoli

نویسندگان English

syed Mukhtar Ahmad kaleem Mukhtar Ahmad 1
Akbar Mirsepah 2
1 Ph.D. in Islamic Theology, Al-Mustafa International University.
2 Associate Professor and Faculty Member of Imam Khomeini Education and Research Institute.
چکیده English

Conflicting views on the issue of Islamic caliphate and imamate and its impact on the unity of the Muslim world constitute one of the most challenging topics in Muslim world, with disagreements on this matter tracing back to the early days of Islam. A logical analysis of this subject by scholars can help prevent a lot of divisions. In this regard, Sayyid Abū al-Aʿlā Mawdūdī and Ayatollah Javadi Amoli have put forward two different perspectives. Mawdūdī regards caliphate as the vicegerency of the Muslim ummah, which is granted to all Muslims by God, rather than being a succession to the Prophet(s). In his view, the legitimacy of the caliphate comes from the people. In contrast, Javadi Amoli considers imamate and caliphate to be among divine acts and maintains that the Imam and Caliph are appointed directly by God and the Prophet(s). He defines caliphate as succession to the Prophet, realized only through divine appointment. Both thinkers maintain the caliphate of the Prophet(s) as divine and textually specified. However, Javadi Amoli holds that Imamate continues to be divinely appointed after the Holy Prophet(s), whereas Mawdūdī links the legitimacy of governance after him(s) to election and the consent of people. A critical examination of these two viewpoints can serve as a foundation for scholarly dialogue and rapprochement of perspectives within the Muslim world.

کلیدواژه‌ها English

Caliphate
Imamate
Mawdūdī
Javadi Amoli
Islamic Unity
قرآن کریم
1.      ابن اثیر، مجدالدین (1367). النهایة فی غریب الحدیث و الاثر. بیروت: شلمکتبة العلمیة.
2.     ابن خلدون، عبدالرحمن (۱۴۲۴ق). مقدمه ابن خلدون. بیروت: دارالفکر.
3.     ابن‌سعد، محمد الهاشمی (1410ق). الطبقات الکبری.(ج20). تحقیق محمد عبد القادر عطا. بیروت: دار الکتب العلمیه.
4.     ابی الحسن علی بن محمد ما وردی (1410ق). الاحکام السطانیه. بیروت: دارالکتب العربی.
5.     احمد ابن حنبل (بی‌تا).(ج3). مسند احمد. بیروت: دار صادر.
6.     بحرانی، سیدهاشم (بی‌تا). کشف المهم فی طریق خبرغدیرخم. بروت، مؤسسة احیاءتراث.
7.     بلاذری، احمد بن عیسی (۱۴۱۷ق). انساب الاشراف. (ج1). تحقیق دکتر محمد حمید الدین. بیروت: دارالفکر.
8.     تفتازانی، سعدالدین (بی‌تا). شرح العقائد النسفیة. تحقیق محمد عدنان درویش. بیروت: دار الکتب.
9.     جبران، مسعود (1381). الراید. مترجم رضا انضابی نژاد.(ج2). مشهد: آستان قدس رضوی.
10.  جوادی آملی، عبد الله (1388). تسنیم (ج3). تحقیق علی سلامی. چاپ هشتم. قم: اسرا.
11.   ـــــــــــــــ (1385). امامت منشاء حیات خردمندانه بشر. قم: اسرا.
12.  ـــــــــــــــ (1385). زن در آینه جلال و جمال. قم: اسرا.
حسینی میلانی، سید علی (1413ق). الامامة فی اهم الکتب الکلامیة. (ج11). قم: بی‌نا.
13.  راغب اصفهانی، ابوالقاسم (۱۴۲۳ق). مفردات الفاظ القرآن. تحقیق صفوان عدنان داودی. بیروت، دارالشامیة.
14.  طباطبائی، سید محمد حسین (1441ق). ترجمه المیزان فى تفسیر القرآن. ترجمه محمد باقر موسوی همدانی.(15،11،1) قم: دفتر انتشارات اسلامی.
15.  طبرسی، فضل بن حسن(1372ق). مجمع البیان فى تفسیر القرآن. تهران: ناصر خسرو.
16.  طوسی، ابو جعفر محمد بن حسن(بی‌تا). التبیان فى تفسیر القرآن.(ج8). بیروت: دار احیاء التراث العربى‏.
17.  فراهیدی، خلیل ابن احمد(۱۴۰۹ق). العین. (ج4). قم، انتشارات هجرت.
18.  مکارم شیرازی ناصر(1377). تفسیر نمونه (ج22). تهران: دارالکتب الاسلامیه.
19.  مجلسی، محمد باقربن محمد تقی (۱۴۰۳). بحارالانوار.(ج71،25) بیروت، دار احیاء التراث العربی.
20. محقق الحلی (1414ق). المسلک فی اصول الدین. مشهد: مجمع البحوث الإسلامیة.
21.  مسلم بن حجاج نیشابوری (بی‌تا). صحیح مسلم.(ج6). بیروت: دار احیاء التراث العربی.
22. مصباح یزدی، محمد تقی (1381). آموزش عقاید (۳-۱). چاپ هفتم، تهران: نشر بین الملل.
23. مطهری، مرتضی (1372). امامت و رهبری. تهران، صدرا.
24. مودودی، سید ابوالاعلی (2015م). خلافت و ملوکیت. لاهور، اداره ترجمان قرآن. 
25. ـــــــــــــــ (2013م). تفهیمات (ج۳). لاهور: اسلامک پبلیکیشنز.
26. ـــــــــــــــ (2010م). اسلامی ریاست (اسلامی انقلاب کی راه). لاهور: اسلامک پبلیکیشنز.
 

  • تاریخ دریافت 19 آبان 1403
  • تاریخ بازنگری 19 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش 23 شهریور 1404