حکمت اسلامی

حکمت اسلامی

نقد و بررسی دیدگاه شیخ اشراق در باب تصورات و تعریفات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد همکار جامعة المصطفی العالمیه نمایندگی گلستان
چکیده
مسئله‌ تعریف، از مهم‌ترین مباحث منطقی در سنت منطقی ارسطویی است. این بحث در سنت اسلامی با توجه به اندیشه‌های منطقی ارسطو مطرح و پیگیری شده است. فلاسفه مشائی متأثر از اندیشه ارسطو، در خصوص تعریف، قائل به تعریف حدّی و رسمی شده‌اند. ایشان قائل‌اند که در تعریف حدّی باید ذاتیات شئ متعلق تعریف، بیان شود و در تعریف رسمی خاصه شئ را می‌توان در کنار برخی از ذاتیات آن ذکر کرد تا به شناخت شئ منتهی شود. مشائیان بر این باورند که این سلسله انواع و اجناس که در تعریف حدّی از آنها استفاده می‌شود باید به جنس‌الاجناس‌هایی ختم شوند که خود بدیهی و بی‌نیاز از تعریف حدّی هستند و از آنها به عنوان مقولات عشر یاد می‌کنند. سهروردی در این بین، بر این باور است که نمی‌توان برای شناخت اشیاء به تعریف حدّی آنها دست یافت و این دیدگاه مشائین را مورد نقد قرار می‌دهد و خود برای شناخت حقیقت اشیاء بر روی عنصر شهود تأکید می‌کند. در مقاله حاضر، در ابتدا به بررسی دیدگاه ابتکاری سهروردی در باب تعریف مفهومی و سپس به نقد آن پرداخته خواهد شد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A Critical Examination of Suhrawardī’s View on Concepts and Definitions

نویسنده English

Mohammad Taher Karimi
Visiting Professor, Al-Mustafa International University, Golestan Branch
چکیده English

The problem of definition is among the most important logical discussions within the Aristotelian logical tradition. This issue has been presented and pursued in the Islamic tradition in light of Aristotle’s logical thoughts. Influenced by Aristotle’s thought, the Peripatetic philosophers held to the essential definition (ḥadd) and descriptive definition (rasm) with respect to definition. They maintained that an essential definition must contain the essential constituents of the object being defined, whereas in a descriptive definition, an object’s property may be mentioned alongside some of its essential constituents in order to achieve cognition of it. The Peripatetics argue that the hierarchy of species and genera employed in essential definition must ultimately terminate in genus of genera (jins al-ajnās) that is itself self-evident and therefore not in need of essential definition. These genera are referred to as the Ten Categories (al-maqūlāt al-ʿashr). In contrast, Suhrawardī maintains that it is not possible to arrive at the essential definition of things in order to know objects. He critiques the Peripatetic position and instead emphasizes the role of intuitive vision (shuhūd) in the cognition of reality. The present article first examines Suhrawardī’s innovative perspective on conceptual definition and subsequently presents its critique.

کلیدواژه‌ها English

limit and custom
intuition
conceptual definition
categories
types and goods
1.       ابنسینا، حسین بن عبدالله (1375). الاشارات و التنبیهات، قم: نشر البلاغة.
2.      ـــــــــــــــ (1328). منطق المشرقیین. تهران. چاپ افست.
3.      ـــــــــــــــ (1396ق). مجموعه مصنفات، تحقیق هانری کربن. تهران: نشر انجمن حکمت و فلسفه ایران.
4.      ارسطو، (1366). متافیزیک. ترجمه بر پایه متن یونانی از شرفالدین خراسانی، تهران: انتشارات حکمت.
5.      امیل بریه، (1374). تاریخ فلسفه (ج1). ترجمه علی مراد داوودی. تهران: بینا.
6.      شهرزوری، محمد بن محمود (1372). شرح حکمة الاشراق. تهران: نشر پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
7.      قطبالدین شیرازی،محمود بن مسعود (1365). درة التاج. تهران: انتشارات حکمت.
8.      ـــــــــــــــ (1383). شرح حکمة الاشراق. تهران: نشر انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
9.      محمد جلوب فرحان (1987م). نظریة التعریف عند ابنسینا. المجلة العربیه للعلوم الانسانیة، ج7، ش25.
10.   نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (1361). اساس الاقتباس.تهران: چاپ مدرس رضوی.
11.    ـــــــــــــــ (1375). شرح الاشارات و التنبیهات. قم: نشر البلاغه.
12.   یزدانپناه، سید یدالله (1391). حکمت اشراق. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

  • تاریخ دریافت 03 دی 1403
  • تاریخ بازنگری 03 اردیبهشت 1404
  • تاریخ پذیرش 18 خرداد 1404