حکمت اسلامی

حکمت اسلامی

بررسی سه خوانش در مورد دیدگاه آیت الله مصباح یزدی در کمیات متصل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفه اخلاق تطبیقی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی
2 استاد وعضو هیات علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی
چکیده
فلاسفه، عرَضی را که ذاتاً قابل انقسام ‌باشد، مقولۀ کمیت نامیده‌اند. کمیت به‌طور کلی به دو قسم متصل و منفصل تقسیم می‌شود. با اینکه آیت‌الله مصباح بیان می‌دارند که کمیات متصل، نحوه وجود جسم‌اند، اما درباره اینکه از نظر ایشان کمیات متصل از چه سنخی هستند، سه خوانش متفاوت وجود دارد. برخی مدعی‌اند که ایشان کمیات متصل را ‌عرض می‌دانند و معلوم است که عرض از امور ماهوی به‌شمار می‌رود. برخی دیگر به این نتیجه رسیده‌اند که از منظر ایشان کمیات متصل ‌ماهوی نیست ‌وچون از راه مقایسه نیز به دست نیامده‌اند، اطلاق معقول ثانی فلسفی نیز بر آنها صادق نیست. خوانش سوم آن است که کمّ متصل از سنخ معقولات ثانیه فلسفی‌اند. این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی- انتقادی، تلاش می‌کند دو خوانش اول را نفی کند و خوانش سوم، یعنی معقول ثانی فلسفی بودن کمیات متصل را بر اساس مبانی ایشان، همراه با شواهدی در عبارات ایشان تثبیت کند.
 
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

An Examination of Three Interpretations of Ayatollah Mesbah Yazdi’s View on Continuous Quantities

نویسندگان English

Seyyed Maitham Imami 1
Askari Soleimani Amiri 2
1 PhD Candidate in Comparative Moral Philosophy, Imam Khomeini Education and Research Institute.
2 Professor and Faculty Member at the Imam Khomeini Education and Research Institute.
چکیده English

Philosophers refer to accident that is essentially divisible as quantity. Quantity is generally divided into two types: continuous and discrete. Although Ayatollah Mesbah maintains that continuous quantities are modes of the existence of bodies, three different interpretations have been proposed concerning his view on the type of continuous quantities. Some claim that he regards continuous quantities as accidents, and it’s clear that an accident is counted among quiddative attributes. Others have concluded that, from his perspective, continuous quantities are not quiddative; and since they are not obtained through comparison, philosophical secondary intelligibles does not apply to them either. A third interpretation holds that continuous quantity belongs to the class of philosophical secondary intelligibles. Employing a descriptive–analytical–critical method, this article seeks to refute the first two interpretations and establishes the third - namely, that continuous quantities are philosophical secondary intelligibles - on the basis of Ayatollah Mesbah’s underlying principles, together with evidence drawn from his own statements.
 

کلیدواژه‌ها English

Ayatollah Mesbah Yazdi
Continuous Quantities
Analytical Accident
Philosophical Secondary Intelligible
  1. آیتی، محمد ابراهیمی (1371). مقولات و برخی آراء مربوط به آن. تهران: انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
  2. ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1404 ق). الشفاء. قم: منشورات مکتبة آیت‌الله العظمی مرعشی.
  3. امامی میبدی، سید میثم (1403). معقولات ثانیه فلسفی از منظر آیت الله مصباح یزدی و تأثیرات آن در علوم اسلامی. پایان نامه کارشناسی ارشد فلسفه. موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
  4. بهمنیار بن مرزبان (1375). التحصیل. تصحیح مرتضی مطهری. تهران: دانشگاه تهران.
  5. جمعی از نویسندگان (1395). ره‌یافت‌ها و ره‌آوردها (ج1). قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
  6. حسینی، محمدباقر (میرداماد) (1380). جذوات و مواقیت. با حواشی حکیم ملاعلی نوری. تصحیح علی اوجبی. تهران: میراث مکتوب.
  7. سهروردی، یحیی بن حبش (1396 ق). مجموعه مصنفات شیخ اشراق (ج1). تصحیح هانری کربن. تهران: نشر انجمن حکمت و فلسفه ایران.
  8. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (1981 م). الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة. (ج4). بیروت: دارالتراث العربی.
  9. فنائی، محمد (1398). معقول ثانی. چاپ سوم. قم: انتشارات مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى.
  10. کرد فیروزجایی، یارعلی (1393). حکمت مشاء. قم: مجمع عالی حکمت اسلامی.
  11. مصباح یزدی، محمدتقی (1399). شرح اسفار (ج1)، تحقیق و نگارش محمدتقی سبحانی و مهدی عبداللهی. قم: انتشارات مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى.
  12. ـــــــــــــــ (1361). ایدئولوژی تطبیقی. قم: انتشارات در راه حق.
  13. ـــــــــــــــ (1361). چکیده چند بحث فلسفی. قم: موسسه در راه حق.
  14. ـــــــــــــــ (1398). آموزش فلسفه. (ج1و2). چاپ پنجم. قم: انتشارات مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى.
  15. ـــــــــــــــ (1391 الف). رساترین دادخواهی و روشنگری. تحقیق و نگارش عباس گرایی. قم: انتشارات مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى.
  16. ـــــــــــــــ (1391 ب). شرح الهیات شفاء. (ج1و2). تحقیق و نگارش محمدباقر ملکیان و دیگران. چاپ هشتم. قم: انتشارات مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى.
  17. ـــــــــــــــ  (1393). تعلیقه علی نهایة الحکمة. چاپ پنجم. قم: انتشارات مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى.
  18. ـــــــــــــــ (1394 الف). شرح نهایة الحکمه.(ج1و2و3). تحقیق و نگارش عبدالرسول عبودیت. چاپ چهارم. قم: انتشارات مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى.
  19. ـــــــــــــــ (1394 ب). فلسفه اخلاق. تحقیق و نگارش احمدحسین شریفی. چاپ سوم. قم: انتشارات مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى.
  20. مصباح یزدی، محمدتقی (1364). دروس فلسفه. چاپ دوم. تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
  21. مصباح یزدی، محمدتقی و دیگران (1402). هم‌اندیشی معرفت‌شناسی (ج2). نگارش محمد سربخشی. قم: انتشارات مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى.
  22. ـــــــــــــــ (1395). هم‌اندیشی معرفت‌شناسی (ج1). نگارش محمد سربخشی. قم: انتشارات مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى.
  23. مطهری، مرتضی (1375). مجموعه آثار. چاپ سوم. تهران: صدرا.
  24. معلمی، حسن (1396). پیشینه و پیرنگ معرفت‌شناسی اسلامی. چاپ دوم. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
  25. ـــــــــــــــ (1387). نگاهی به معرفت‌شناسی در فلسفه اسلامی. چاپ سوم. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
  26. یادنامه علمی مصباح حکمت (1402). قم: مجمع عالی حکمت اسلامی.

  • تاریخ دریافت 12 آذر 1403
  • تاریخ بازنگری 02 دی 1403
  • تاریخ پذیرش 05 بهمن 1403