حکمت اسلامی

حکمت اسلامی

بررسی و نقد دیدگاه نیچه نسبت به مسئله ناسازگاری دین و اخلاق

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمد انور راسخ 1
محمد رضاپور 2
1 دکترای کلام اسلامی، دانشکده حکمت و ادیان، مجتمع آموزش عالی امام خمینی، قم، ایران.
2 استادیار و عضو هیئت علمی جامعة المصطفی العالمیة
چکیده
ازجمله اهم مسائل فلسفه دین نسبت میان دین واخلاق است. در این زمینه چند دیدگاه وجود دارد، یکی از آن‌‌ها «نظریه ناسازگاری و تعارض دین و اخلاق» است که موردباور نیچه  است و خاستگاه آن دیدگاه خاص وی نسبت به انسان، کمالات و اهداف آن و هم‌چنین برداشت مخصوص وی از اخلاق و ارزش‌هاست. از نظر وی، کمال برین انسان در قدرت نهفته است و دین باعث ضعف و پستی او می‌گردد. او می‌گوید دین، انسان‌ها را همسان و همرتبه و از حیث ارزش، در یک سطح می‌داند در حالی‌که خلقت و طبیعت، آنان را در سطوح مختلفی از استعداد و ملاک‌های ارزشی قرار داده است. از نظر وی دین، زندگی‌گریز و دنیاستیز است و این برخلاف امیال طبیعی و خواسته‌های غریزی انسان است. دیدگاه و مبانی نیچه از جهات مختلف مخدوش و قابل نقد است. نداشتن دلایل علمی و فلسفی، برداشت ناقص وسطحی از دین و اخلاق‌دینی و عدم شناخت عمیق وفراگیراز انسان و کمالات و ارزش‌های انسانی، غفلت از حیات ابدی و تمرکز بر زندگی ظاهری و قدرت مادی، از جمله ضعف‌های این دیدگاه و نظریه است. این تحقیق،بابهره جستن ازروش توصیفی تحلیلی دیدگاه نیچه را تبیین و براساس مبانی حکمت اسلامی و روش فلسفه دین، مورد نقد قرار داده است.
کلیدواژه‌ها
نیچه
دین
اخلاق
ارزش
نسبت دین و اخلاق

موضوعات

عنوان مقاله English

Review and Critique of Nietzsche’s View on the Incompatibility of Religion and Morality

نویسندگان English

Mohammad Anvar Rasekh 1
Mohammad Rezapoor 2
1 PhD in Islamic Theology, Faculty of Philosophy and Religions, Imam Khomeini Higher Education Complex, Qom, Iran.
2 Assistant Professor and Faculty Member of Al-Mustafa International University.
چکیده English

Among the most significant issues in the philosophy of religion is the relationship between religion and morality. Several perspectives exist on this matter, one of which is the “theory of incompatibility and conflict between religion and morality,” a position held by Nietzsche. The roots of this view lie in his distinctive view regarding human being, human perfections and goals, as well as his particular understanding of morality and values. In Nietzsche’s view, the human highest perfection lies in power, whereas religion leads to weakness and degradation. He argues that religion considers human beings equal and of the same rank in terms of value, while creation and nature have placed them on different levels of aptitude and standards of value. According to him, religion is life-denying and world-renouncing, which runs counter to human natural inclinations and instinctive desires. Nietzsche’s perspective and its foundations are flawed and open to critique from various aspects. Among the weaknesses of this view are: absence of scientific and philosophical arguments, a superficial and incomplete understanding of religion and religious morality, a lack of profound and holistic knowledge of the human being and human perfections and values, neglect of eternal life, and an excessive focus on outward life and material power. This study, employing a descriptive-analytical method, expounds Nietzsche’s position and critiques it on the basis of Islamic philosophical principles and the methodology of the philosophy of religion.

کلیدواژه‌ها English

Nietzsche
Religion
Morality
Value
Relationship between Religion and Morality
قرآن
* نهج‌البلاغه
1. ابن‌فارس، احمد بن فارس (1404ق). معجم مقاییس اللغه (ج5). قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
2. ابن‌مسکویه، احمد بن محمد(1381). تهذیب الاخلاق. ترجمه و توضیح علی‌اصغر حلبی. تهران: اساطیر.
3. ابن‌منظور، محمد بن مکرم (1408ق). لسان العرب. بیروت: دار احیاءالتراث العربی.
4. استرن، جی. پی (1373). نیچه. ترجمه عزت‌الله فولادوند تهران: بنیان‌گذاران فرهنگ امروز.
5. اشتاینر، رودلف (1390). نیچه جنگجوی آزادی. ترجمه رویا منجم. تهران: نشر علم.
6. افلاطون (بی‌تا). دوره آثار افلاطون. ترجمه محمدحسن لطفی و رضاکاویانی. تهران: انتشارات خوارزمی.
7. بهشتی، احمد (1386). فلسفه دین. قم: مؤسسه بوستان کتاب.
8. پترسون، مایکل و دیگران (1379). عقل و اعتقاد دینی. ترجمه احمد نراقی و ابراهیم سلطانی. چاپ سوم. تهران: طرح نو.
9. تالیافرو، چارلز (1382). فلسفه دین در قرن بیستم. ترجمه ان‌شاءالله رحمتی. تهران: سهروردی.
10. جوادی آملی، عبدالله (1385). دین‌شناسی. تحقیق محمدرضا مصطفی‌پور. قم: اسراء.
11. حرّ عاملی، محمد بن حسن (1409ق). وسائل الشیعه (ج17). قم: مؤسسه آل البیت.
12. دورانت، ویلیام جیمز (1376). تاریخ فلسفه. ترجمه عباس زریاب. تهران: انتشارات علمی‌ـ فرهنگی.
13. راسل، برتراند (1371). قدرت. ترجمه نجف دریابندری. تهران: انتشارات خوارزمی.
14. راغب اصفهانی، حسین (1412ق). المفردات فی غریب القرآن. تحقیق صفوان عدنان داودی. بیروت: دارالعلم.
15. سید قریشی، ماریه (1381). دین و اخلاق. قم: بضعه الرّسول.
16. شهریاری، حمید (1385). فلسفه اخلاق در تفکر غرب از دیدگاه السدیرمک اینتایر. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها.
17. طباطبایی، محمدحسین (1383). شیعه در اسلام. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
18. ـــــــــــــــ (1372). اصول فلسفه و روش رئالیسم (ج5). چاپ سوم. قم: انتشارات صدرا.
19. طبرسی، فضل بن حسن (1412ق). مجمع البیان فی تفسیرالقرآن. بیروت: مؤسسه تاریخ عربی.
20. فراهیدى، خلیل بن احمد (1410ق). العین، چاپ دوم. قم: انتشارات هجرت.
21. فیض کاشانی (1383). المحجه البیضاء فی تهذیب الاحیاء. قم: دفتر انتشارات اسلامی (جامعه مدرسین).
22. کاپلستون، فریدریک (1388). نیچه فیلسوف فرهنگ. ترجمه علیرضا بهبهانی و علی‌اصغر حلبی. تهران: انتشارات زوّار.
23. ـــــــــــــــ (1382). تاریخ فلسفه. ترجمه داریوش آشوری. تهران. انتشارات علمی و فرهنگی و انتشارات سروش.
24. کاسیرر، ارنست (1372). فلسفه روشن‌اندیشی. ترجمه نجف دریابندری. تهران: خوارزمی.
25. ـــــــــــــــ (1370). فلسفه روشنگری. ترجمه یدالله موقن. تهران: انتشارات نیلوفر.
26. کپیوتر، جان دی (1388). اینک دین. ترجمه مرضیه سلیمانی. تهران: نشر علم.
27. کردفیروزجانی، یارعلی (1386). چنین گفت نیچه. تهران: کانون اندیشه جوان.
28. کرسون، آندره (1363). فلاسفه بزرگ. ترجمه کاظم عمادی. تهران: انتشارات صفی علیشاه.
29. گِنسلِر، هری (1390). درآمدی بر فلسفه اخلاق معاصر، ترجمه مهدی اخوان، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
30. مصباح یزدی، محمدتقی (1387). نقد و بررسی مکاتب اخلاقی. چاپ دوم. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
31. ـــــــــــــــ (1373). دروس فلسفه اخلاق. چاپ سوم. تهران: انتشارات اطلاعات.
32. ـــــــــــــــ (1368). آموزش عقاید. قم: مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی.
33. مصباح، مجتبی (1384). بنیاد اخلاق. چاپ سوم. قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
34. مطهری، مرتضی (1389). مجموعه آثار (ج22). تهران: صدرا.
35. ـــــــــــــــ (1389). مجموعه آثار (ج3). چاپ پانزدهم. تهران: قم، صدرا.
36. ـــــــــــــــ (1389). مجموعه آثار (ج15)، چاپ ششم. قم: انتشارات صدرا.
37. ـــــــــــــــ (1376). انسان کامل. قم: انتشارات صدرا.
38. معلمی، حسن (1384). فلسفه اخلاق. قم: مرکز جهانی علوم اسلامی.
39. نورى (محدث)، میرزاحسین (1408ق). مستدرک الوسائل. قم: مؤسسه آل البیت.
40. هابز، توماس (1389). لویاتان. ترجمه حسین بشیریه. تهران: نشر نی.
41. یاسپرس، کارل (1373). مسیح. ترجمه احمد سمیعی. تهران: انتشارات خوارزمی.
42.   Nietzsche, F. (1967). The Will to Power (Translated by Walter Kaufmann & R.J. Hollingdale, Edited by Walter Kaufmann). Vintage Books.
43.   Nietzsche, F. (1967). On the Genealogy of Morals & Ecce Homo (Translated by Walter Kaufmann & R.J. Hollingdale, Edited with commentary by Walter Kaufmann). Vintage Books.
44.     Nietzsche, F. (1974). The Gay Science: With a Prelude in Rhymes and an Appendix of Songs (Translated with commentary by Walter Kaufmann). Vintage Books.
45.   Nietzsche, F. (2004). Beyond Good and Evil (Translated by Helen Zimmern). Dover Publications.
46.              Nietzsche, F. (2005). The Anti-Christ, Ecce Homo, Twilight of the Idols (Translated by Judith Norman). Cambridge University Press.
47.              Nietzsche, F. (2006). Thus Spoke Zarathustra: A Book for All and None (Edited by Adrian Del Caro). Cambridge University Press.
48.              Nietzsche, F. (2004). The Antichrist: A Curse on Christianity (In a new translation by Thomas Wayne). Algora Publishing.
 

  • تاریخ دریافت 16 بهمن 1402
  • تاریخ بازنگری 02 خرداد 1403
  • تاریخ پذیرش 03 تیر 1403