حکمت اسلامی

حکمت اسلامی

اراده الهی از منظر عارفان مسلمان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
فارغ‌التحصیل سطح چهار از جامعة المصطفی العالمیة
چکیده
این نوشتار با روش تحلیلی- عقلی از منظر عرفان اسلامی، به مسئله اراده پرداخته است. در اینکه حقیقت اراده چیست، عالمان حوزه‌های علوم عقلی، با عبارات مختلف، تعریف‌های (به حسب ظاهر) متفاوت ارائه داده‌اند که رسیدن به تعریف واحد را، دشوار می‌نماید. این نوشتار، تلاش کرده است که با تحلیل عبارات عارفان و تبیین آنها، تا حدودی به معنای واحد و وفاق جمعی در این زمینه دست یابد. بعضی از عارفان مسلمان، تقسیم اسماء و ‌صفات را به اسمای ذات، صفات و افعال در مرتبه الوهیت، تصویر کرده‌اند. آنان برخی اسماء را از اسمای ذات و برخی را از اسمای صفات و برخی را از اسمای افعال دانسته‌اند و برای هردسته ملاکی ارائه داده‌اند؛ اما بعضی دیگر از عارفان مسلمان، بر پایه ملاک‌ دیگر (بر پایه مراتب هستی)، اسماء و صفات را به اسمای ذات، صفات و افعال تقسیم کرده‌اند. بر اساس مشرب اول، اراده از اسمای صفات و بر اساس مشرب دوم، اراده هم از اسمای ذات و هم از اسمای صفات و هم از اسمای افعال می‌تواند باشد. برپایه مشرب دوم می‌توان به بسیاری از اشکالات (که در زمینه اسمای الهی وجود دارند) پاسخ داد و معضلات آن را حل‌وفصل نمود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Divine Will (Irādah) from the Perspective of Muslim Mystics

نویسنده English

Hasan Amini
Level Four Graduate of Al-Mustafa International University.
چکیده English

This paper, using an analytical-rational method, explores the concept of will from the perspective of Islamic mysticism. Scholars in the field of rational sciences have offered various definitions of true nature of will using different expressions, making it difficult to arrive at a single, unified definition. This study attempts to analyze and elucidate the statements of Muslim mystics in order to reach a coherent and broadly agreed-upon meaning. Some Muslim mystics have classified the names and attributes into the names of essence, attributes, and actions, at the level of divinity. They consider some names as names of essence, some as names of attributes, and some as names of actions, offering criteria for each group. However, other Musim mystics have classified the divine names and attributes into the names of essence, attributes, and actions, which is based on another criteria, that is, the hierarchy of existence. According to the first school, will is considered one of the names of the attributes. In the second school, will can belong to all three categories: the names of essence, attributes, and actions. This second school can address many of the problems and objections raised in discussions of divine names, and helps to resolve their complexities.
 

کلیدواژه‌ها English

Semantics
Will
Decree
Names of Attributes.Essence
  1. ابن‌عربی، محمد بن علی (1370). فصوص الحکم. تحقیق و تصحیح ابوالعلاء عفیفی. چاپ دوم. تهران: الزهرا
  2. ـــــــــــــــ (بی‌تا). الفتوحات المکیه، (ج4). بیروت: دار صادر.
  3. تفتازانی، سعد‌الدین (1409 ق). شرح المقاصد، (ج5). قم: افست قم.
  4. جامی، عبدالرحمن (1358). الدرة الفاخرة فی تحقیق مذهب الصوفیة. تحقیق و تصحیح نیکولاهیر/ علی موسوی بهبهانی. تهران: مؤسسه مطالعات اسلامی.
  5. ـــــــــــــــ (1370). نقد النصوص (فی شرح نقش الفصوص)‏. چاپ دوم. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی‏.
  6. جندی، مؤیدالدین (1381). شرح فصوص‌الحکم. تعلیقه و تصحیح سید جلال‌الدین آشتیانی. قم: بوستان کتاب.
  7. جوهری، اسماعیل بن حماد (بی‌تا). الصحاح (ج6). تحقیق و تصحیح احمد عبدالغفور عطار. بیروت: دارالعلم للملایین.
  8. شهرزوری، محمد بن محمود (1383). رسائل الشجرة الالهیة فی علوم الحقایق الربانیة (ج3). مقدمه و تصحیح و تحقیق دکتر نجفقلی حبیبی. تهران: مؤسسه فلسفه و حکمت ایران.
  9. ترکه اصفهانی، علی ‌بن ‌محمد (1360). تمهیدالقواعد. تصحیح سید جلال‌الدین آشتیانی. تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و آموزش عالی.
  10. صدرالدین شیرازی، محمد بن ‌ابراهیم (1410ق). الحکمة المتعالیة فی الاسفار العقلیة الاربعة (ج9). چاپ چهارم. بیروت: دار احیاء‌التراث العربی.
  11. ـــــــــــــــ (1422ق‌). شرح الهدایة الاثیریة. تصحیح محمد‌مصطفی فولادکار. بیروت: موسسه التاریخ العربی.
  12. ـــــــــــــــ (1354). المبدأ و المعاد. تصحیح سید جلال الدین آشتیانی. تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران.
  13. غزالی، محمد بن محمود (بی‌تا). إحیاء علوم الدین (ج6). تصحیح عبدالرحیم بن‌ حسین حافظ عراقی. بیروت: دار‌الکتب العلمیة.
  14. فرغانی، سعیدالدین (1385). ‌منتهی المدارک (2ج، ج1). تحقیق و تصحیح وسام‌الخطاوی. چاپ دوم. قم: کتاب سرای اشراق.
  15. ـــــــــــــــ (1379). مشارق الدراری شرح تائیه ابن‌فارض، تحقیق و تصحیح رضا مرندی، چاپ دوم. ‌قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.
  16. فناری، محمد بن ‌حمزه (1374). مصباح‌الانس (شرح مفتاح‌الغیب). تصحیح محمد خواجوی‏. تهران: انتشارات مولی.
  17. قاسانی، عبدالرزاق (1426ق). لطائف الاعلام فی اشارات اهل الالهام. تصحیح احمد عبدالرحیم السایح و دیگران. قاهره: مکتبة الثقافة الدینیة.
  18. قاضی، عبد‌الجبار (1422 ق). شرح الاصول الخمسة. بیروت: احیاء‌التراث العربی.
  19. قیصری، داوود (1375). شرح فصوص‌الحکم. به ‏کوشش سید جلال‌الدین آشتیانی‏. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی‏.‏
  20. صدرالدین قونوی، محمد بن اسحاق (1375). النفحات‌الالهیة. ‏تصحیح محمد خواجوی. ‏تهران: انتشارات مولی.‏
  21. ـــــــــــــــ (1371). فکوک. ترجمه‌ محمد خواجوی. تهران: انتشارات مولی.
  22. ـــــــــــــــ (1416ق). المراسلات بین صدرالدین القونوی و نصیرالدین طوسی. تصحیح گوردون شوبرت. ‌بیروت: النشرات الاسلامیه.
  23. ـــــــــــــــ (1372). شرح الاربعین حدیثا. تحقیق و تصحیح حسن کامل ییلماز. قم: بیدار.
  24. ـــــــــــــــ (1362). رسالة‌النصوص. با تعلیقات آقامیرزا هاشم اشکوی و تصحیح سید جلال‌الدین آشتیانی و مقدمه نصرالله پورجوادی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
  25. ـــــــــــــــ (1381). رسائل قیصری. تصحیح و تحقیق سید جلال‌الدین آشتیانی. چاپ دوم. تهران: موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
  26. کلینى، محمد بن‌ یعقوب ‌بن ‌اسحاق (1407ق). الکافی (ج8). چاپ چهارم. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
  27. میرداماد، محمدباقر (1385- 1381)، مصنفات میرداماد (ج2). تهران: انتشارات انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
  28. شیخ مفید، محمد بن محمد (1413 ق). اوائل المقالات. قم: الموتمر العالمی للشیخ المفید.
  29. نائیجی، محمدحسین (1388). ترجمه و شرح مصباح الانس فناری (ج5). قم: آیت اشراق.
  30. یزدان‌پناه، سید ید‌الله (1388). مبانی و اصول عرفان نظری. قم: موسسه‌ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.

  • تاریخ دریافت 06 آبان 1402
  • تاریخ بازنگری 14 بهمن 1402
  • تاریخ پذیرش 13 اسفند 1402