حکمت اسلامی

حکمت اسلامی

جایگاه تکوینی پیامبر و حضرت علی‌ در دو قوس نزول و صعود از منظر حکمت متعالیه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
طلبه سطح سه حوزه علمیه اهواز
چکیده
بحث از جایگاه پیامبر و حضرت علی در نظام تکوین، یکی از مباحث مهم هستی‌شناسی فلسفی و عرفانی است. روایات بسیاری نور محمدی را مخلوق نخستین معرفی نموده و احادیثی، از وحدت نور نبوی و علوی سخن گفته‌اند. این پژوهش درصدد آن است که دیدگاه حکمت متعالیه پیرامون جایگاه این ذوات قدسی در بدو و ختم دایره هستی و در هنگام تعلق به ماده را تبیین نموده و سازگاری مبانی فلسفی را با منابع نقلی شیعه به اثبات رساند. بنابر مهم‌ترین یافته‌های این تحقیق، حکمت صدرایی (برخلاف مشّاء و اشراق) توانسته است این جایگاه را با مبانی عقلانی خود تحلیل کرده و میان عقل و نقل آشتی برقرار کند. از نظر صدرالمتألهین، صادر نخست، روح پیامبر و حضرت علی است که در مرتبه عقل اول متحدند. میان جسمانی‌الحدوث بودن نفس جزئی پیامبر و امیرالمؤمنین در عالم ماده و تقدم روحشان در ابتدای آفرینش، منافاتی وجود ندارد؛ زیرا روح قدسی، غیر از نفس و مربوط به عالم امر ‌است. این دو ذات مقدس با وجود اینکه در بدن جسمانی از هم جدا شدند، اما با پیمودن مسیر تکامل در سیر صعودی، به اصل خویش بازگشته و محاذی جایگاه خود در قوس نزول با یکدیگر متحد می‌شوند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Cosmic Station of the Holy Prophet(s) and Imam Ali(a) in the Arc of Descent and Ascent: A Perspective from Transcendent Philosophy

نویسنده English

mohsen boostani
Level Three Student at the Islamic Seminary, Ahwaz.
چکیده English

Abstract 
The station of the Holy Prophet(s) and Imam Ali(a) within the cosmic order is a significant topic in both philosophical and mystical ontology. Numerous narrations identify the "Light of Muhammad" as the first creation, while certain narrations speak of the unity of the light of Holy Prophet(s) and Imam Ali(a). This study seeks to elucidate the perspective of transcendent philosophy regarding the station of these holy personalities at the inception and conclusion of the circle of existence, as well as during their connection to material form. It further aims to demonstrate the compatibility of philosophical principles with Shia scriptural sources. Among the key findings of this research is that Sadrian philosophy (unlike Peripatetic and Illuminationist schools) has successfully evaluated this station through its rational foundations and reconciled reason (ʿaql) and revelation (naql). According to Mullā Ṣadrā, the First Emanation is the spirit of the Holy Prophet(s) and Imam Ali(a), existing as one at the level of the First Intellect (ʿaql al-awwal). There is no contradiction between the corporeal origination (jismānīyyat al-ḥudūth) of their individual souls in the material world and the precedence of their spirits at the beginning of creation. This is because the sacred spirit belongs to the realm of divine command (ʿālam al-amr), distinct from the self (nafs). Although these two holy personalities were separated in material bodies, they reunite at their original station in the Arc of Descent after traversing the path of perfection in the Arc of Ascent.

کلیدواژه‌ها English

Cosmic Station of the Holy Prophet(s)
Cosmic Station of Imam Ali(a)
Arc of Descent and Ascent
Transcendent Philosophy
Muhammadan Reality
  1. قرآن مجید

    1. آشتیانی، جلال الدین (۱۳۷۶)، هستی از نظر فلسفه و عرفان. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
    2. ابراهیمی دینانی، غلام‌‌حسین (۱۳۸۰). قواعد کلی فلسفی در فلسفه اسلامی. (ج 1). تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگى‌. 
    3. ابن‌‌بابویه، محمد بن على(۱۳۸۵). علل الشرائع. قم: کتاب فروشی داوری.
    4. ابن‌‌سینا، حسین بن عبداللّه (۱۳۷۶)، الإلهیات من کتاب الشفاء. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
    5. ابن‌‌عربى، محیی‌‌الدین (بی‌‌تا). الفتوحات المکیة. (اربع مجلدات).(ج 2). بیروت: دار الصادر.
    6. جوادی آملی، عبدالله (۱۳۸۶). رحیق مختوم. (ج1و2و3). چاپ سوم. قم: نشر اسراء.
    7. ـــــــــــــــ (۱۳۸۷). عین نضاخ (تحریر تمهید القواعد). (ج 3). چاپ پنجم. قم: نشر اسراء.
    8. ـــــــــــــــ (۱۳۸۸ الف). ادب فنای مقربان. (ج 1). چاپ پنجم). قم: نشر اسراء.
    9. ـــــــــــــــ (۱۳۸۸ ب). فلسفه صدرا. (چاپ سوم). قم: نشر اسراء.
    10. حسن‌‌زاده آملی، حسن(۱۳۶۹)، تعلیقات حسن‌‌زاده بر شرح منظومه. تهران: نشر ناب.
    11. ـــــــــــــــ (۱۳۸۲)، دو رساله مثل و مثال. تهران: طوبی.
    12. ـــــــــــــــ (۱۳۸۷)، شرح فارسی الأسفار الأربعة. (ج 3و5).  قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
    13. خمینى، روح‌‌الله (۱۳۷۶)، مصباح الهدایة إلى الخلافة و الولایة. (چاپ سوم). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى.
    14. ـــــــــــــــ (۱۳۷۸)، التعلیقة علی الفوائد الرضویة. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
    15. زنوزی، عبدالله(۱۳۷۱). انوار جلیه در کشف اسرار حقیقت علویه. تهران: امیرکبیر.
    16. سبزواری، هادی (۱۳۷۶). رسائل حکیم سبزواری. تهران: انتشارات اسوه.
    17. ـــــــــــــــ (۱۳۸۳)، أسرار الحکم فی المفتتح و المختتم. (ج 1). قم: مطبوعات دینی.
    18. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (۱۳۴۱). عرشیه. اصفهان: دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
    19. ـــــــــــــــ (۱۳۶۱). إیقاظ النائمین. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
    20. ـــــــــــــــ (۱۳۶۳). مفاتیح الغیب. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
    21. ـــــــــــــــ (۱۳۶۶ الف). تفسیر القرآن الکریم. (ج 1و3و4و7).  قم: بیدار.
    22. ـــــــــــــــ (۱۳۶۶ ب) شرح اصول الکافی. (ج 1و3و4). تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
    23. ـــــــــــــــ (۱۳۶۸). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة. (ج 1و7و9). قم: مکتبة المصطفوی.
    24. ـــــــــــــــ (۱۳۷۵). اجوبة المسائل الجیلانیة (مندرج در مجموعه رسائل فلسفی صدر المتألهین). تهران: حکمت.
    25. ـــــــــــــــ (۱۳۸۳). شواهد الربوبیه. ترجمه جواد مصلح. تهران: انتشارات سروش. 
    26. ـــــــــــــــ (بی‌تا). الرسائل (اکسیر العارفین). قم: مکتبة المصطفوی.
    27. فیض کاشانی، محمد (۱۳۶۰). کلمات مکنونة من علوم أهل الحکمة و المعرفة. تهران: فراهانی.
    28. ـــــــــــــــ (۱۳۸۳). انوار الحکمة. تهران: بیدار.
    29. قاضی سعید قمی، محمد سعید (۱۳۸۱). الأربعینیات لکشف أنوار القدسیات. تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب.
    30. قطب‌‌الدین‌ شیرازی‌، محمود بن مسعود (۱۳۹۲). حکمة الإشراق. تعلیقه ملاصدرا. تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
    31. قونوی، صدرالدین(۲۰۱۰م). مفتاح‌‌الغیب (مصباح الأنس). بیروت: دار الکتب العلمیة.
    32. کلینى، محمد بن یعقوب (۱۴۰۷ ق). الکافی. (ج 1). چاپ چهارم. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
    33. لاهیجی، عبدالرزاق (۱۳۷۲). رساله نوریه در عالم مثال. تهران: سا‌زما‌ن‌ تبلیغا‌ت‌ اسلامی‌.
    34. ـــــــــــــــ (۱۳۸۳). گوهر مراد. تهران: نشر سایه.
    35. ـــــــــــــــ (۱۳۸۶). شرح المشاعر ملاصدرا. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
    36. مجلسى، محمدباقر (۱۴۰۳ ق). بحارالأنوار. (ج 1و18و25و38و45 و54و67). (چاپ دوم) بیروت: دار إحیاء التراث العربی‏.
    37. مصباح یزدی، محمدتقی (۱۳۹۱)، اخلاق در قرآن۲ (چاپ پنجم). تهران: انتشارات مؤسسه آموزشى و پژوهشى امام خمینى.
    38. مطهری، مرتضی (۱۳۷۶). مجموعه آثار استاد شهید مطهری. (ج10). تهران: صدر.
    39. ممدوحی، حسن (1389). عرفان در منظر وحی و برهان. تهران: نشر عروج.
    40. میرداماد، محمدباقر (۱۳۷۴). القبسات. تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.

  • تاریخ دریافت 12 خرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 15 آذر 1402
  • تاریخ پذیرش 17 دی 1402