حکمت اسلامی

حکمت اسلامی

تحصیل توجه؛ موانع و زمینه‌ها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش‌پژوه سطح چهار حکمت متعالیه مرکز تخصصی فلسفه اسلامی
چکیده
موفقیت در هرگونه تلاش علمی برای هر جویای حقیقتی، مرهون داشتن توجه درست به حقیقت است. یک متفکر باید ابتدا دنبال اموری بگردد که او را در دستیابی به این توجه صحیح کمک می‌کنند و در مقابل، از اموری که مانع توجه صحیح می‌شوند دوری کند. انسان اگر بتواند به مسئله خوب توجه کند، پیدا کردن راه حل برایش آسان است. لغزشگاه بسیاری از محققین همین‌جاست و اکثر اشتباهات، ایرادها، اشکال‌ها، شک‌ها و شبهه‌های افراد از توجه ناصحیح به مسئله است؛ چراکه فاعل شناسا پیش از آنکه اقدامی در جهت رسیدن به مطلوب خویش کند، همواره در معرض تأثیر و تأثر از عوامل و زمینه‌هایی است که توجه او را متناسب با خود سمت‌وسو می‌دهند. اساساً فاعل شناسا فقط با ذهنِ خود با امور گوناگون مواجه نمی‌شود؛ بلکه ذهن به همراه تمامی شئون نفس با اشیاء مواجه می‌شود. به عبارت دیگر توجه، ماحصل و عصارۀ وجودی شخص است که به میدان آمده، درصدد طلب برمی‌آید. لذا عوامل مختلفی ممکن است در این میان مؤثر باشند. این عوامل و زمینه‌ها گاه به ساختار دستگاه ادراکی بشر برمی‌گردند و گاه از جنس کنش‌های درونی فاعل شناسا هستند و گاه از جنس موانع و زمینه‌های بیرونی.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Acquisition of Attention: Obstacles and Necessary Conditions

نویسنده English

Mahdi Zolghadr
Level Four Student in Transcendent Philosophy at the Islamic Philosophy Specialized Center.
چکیده English

For the seeker of truth, success in any scholarly pursuit hinges on cultivating proper attention toward the truth. A thinker must first identify factors that facilitate such attention while avoiding those that distort it. If one can pay proper attention to a problem, reaching to a solution becomes easy. Many researchers falter precisely here and most errors, faults, objections, doubts, and misconceptions arise from flawed attention to the subject matter. This occurs because even before taking steps towards reaching the ultimate result, the cognizing agent is subject to continuous mutual influence by factors and conditions that orient its attention. Crucially, the cognizing agent engages with reality not merely through the mind. Rather, the mind faces the reality along with the entirety of the soul’s faculties. In other words, attention is the existential product of the person that comes forward, seeking to demand. Thus, diverse factors are effective in this process. These factors and conditions are sometimes rooted in the structure of human perception, sometimes belong to the category of inner actions of the cognizing agent, and sometimes are of the type of external obstacles and conditions.

کلیدواژه‌ها English

Causes of Attention
Obstacles to Attention
Negligence
Cognizing Agent
Cognition
  1. ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1404ق). الشفاء(الطبیعیات) (ج2). قم: مکتبة آیة‌الله المرعشى.
  2. ــــــــــــــــــ (1375). الاشارات و التنبیهات. قم: ‏نشرالبلاغة.
  3. اتیکسون و دیگران (۱۳۹۸). زمینه روانشناسی هلیگارد. ترجمه محمدنقی براهنی و دیگران. چاپ سی و چهارم. تهران: انتشارات رشد.
  4. حسن‌زاده آملی، حسن (1386). صد و ده اشاره. چاپ دوم. قم: قلم.
  5. ـــــــــــــــــــــ ، (1386) دروس شرح اشارات و تنبیهات. قم: کتاب‌سرای اشراق.
  6. ـــــــــــــــــــــ ، (1366ش‏). اتحاد عاقل و معقول. چاپ دوم. ‏تهران:‏ حکمت.
  7. فخررازی، محمد بن عمر(1407 ق‏). المطالب العالیة من العلم الإلهی‏ (ج7)‏. تحقیق دکترحجازى سقا. بیروت: دارالکتاب العربی‏.
  8. سبزوارى، ملاهادی (1369-1379)‏. شرح المنظومة (ج2 و5). تهران: نشر ناب.
  9. سهروردى،یحیی بن حبش (1375). رسائل شیخ اشراق‏. چاپ دوم. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگى.
  10. ـــــــــــــــ (1372). شرح حکمة الاشراق(الشهرزورى). تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگى.
  11. ـــــــــــــــ (1375)، مجموعه مصنفات (ج2). چاپ دوم. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
  12. سیدرضی، محمد بن حسین (بی‌تا). نهج البلاغه. قم: دارالهجره.
  13. شیخ صدوق، محمد بن علی (1404ق). من لایحضره الفقیه. چاپ دوم. قم: جامعه مدرسین.
  14. ـــــــــــــــ (1398ق). التوحید. قم‏: جامعه مدرسین.
  15. قطب‌الدین شیرازی، محمود بن مسعود(بی‌تا). شرح حکمة الاشراق. قم: بیدار.
  16. طباطبایى، سیدمحمدحسین (1417ق‏). المیزان فى تفسیر القرآن (ج18).‏ چاپ پنجم‏. قم‏: دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ مدرسین.
  17. فیاضی، غلا‌م‌رضا (1386). درآمدی بر معرفتشناسی. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
  18. کلینی، محمدبن یعقوب (1362). الکافی(ج2). چاپ دوم. تهران: اسلامیه.
  19. متقی هندی، علاءالدین (1419ق). کنزالعمال فی سنن الاقوال و الافعال. بیروت: دارالکتب العلمیة
  20. محدث اربلى، بهاءالدین (1381ق). کشف الغمة فی معرفة الأئمة (ج1).‏ تبریز: بنى هاشمى.
  21. مجلسی، محمدباقر (بی‌تا)، بحار الانوار (ج93)، بیروت: موسسة الوفاء.
  22. مطهری، مرتضی (1385). مجموعه آثار (ج3 و 6 و 16). چاپ یازدهم. تهران: صدرا.
  23. مصباح یزدی، محمدتقی (1388). اخلاق در قرآن. چاپ دوم. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
  24. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (1981م). الحکمة المتعالیة فی الاسفار الاربعة (ج2). چاپ سوم. بیروت: دار احیاء تراث.
  25. نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (1375). شرح الاشارات و التنبیهات (ج3). قم: نشر البلاغه.
  26. یزدان‌پناه، سیدیدالله (1395). تأملاتی در فلسفه فلسفه اسلامی. چاپ دوم. قم: کتاب فردا.
  27. ـــــــــــــــ (1396). حکمت اشراق (ج1). چاپ چهارم. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.

  • تاریخ دریافت 06 آبان 1401
  • تاریخ بازنگری 07 اسفند 1401
  • تاریخ پذیرش 10 اردیبهشت 1402