حکمت اسلامی

حکمت اسلامی

چگونگی شناخت حصولی حقیقت وجود ازطریق تحلیل ارتباط میان حقیقت وجود و مفهوم وجود با تأکید بر اندیشه صدرالمتألهین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای هستی‌شناسی مرکز تخصصی آموزش فلسفه اسلامی حوزۀ علمیۀ قم
2 استادیار مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی
چکیده
هدف این تحقیق آن است که با روش توصیفی ـ تحلیلی و با بررسی فراگیر جنبه‌های گوناگون معرفت‌شناختی مفهوم وجود در دیدگاه صدرالمتألهین، امکان شناخت حصولی حقیقت وجود را واکاوی نماید و به این پرسش‌ها پاسخ دهد که آیا اساساً حقیقت وجود شناختنی است؟ ازطریق چه مفاهیمی؟ این مفاهیم چگونه به‌دست می‌آیند؟
ما به یاری خوانش آقاعلی مدرس زنوزی و به‌تبعْ با ارائه استدلالی نو به‌عنوان مکمل استدلال ملاصدرا، در نفی مفهومی شدن حقیقت وجود، از طریق امکاناتی که اندیشه صدرایی در اختیارمان قرار داده‌است، اثبات خواهیم کرد که اگرچه ذاتِ حقیقت وجود هیچ شناخت حصولی‌ای را بر نمی‌تابد، لکن می‌توانیم دریافتی حصولی از تقابل آن با دیگری (در اینجا یعنی تقابل آن با عدم) داشته باشیم. به تعبیری، مفهوم وجودْ حاصل دریافت ما از واپس‌زنیِ دیگری (عدم) از جانب حقیقت وجود است که این نحوه دریافت را با ‌عنوان انتزاع و ذهن می‌شناسیم و ازآنجاکه واکاوی مفهوم وجود و سازوکارِ دریافت آن می‌تواند شناخت دقیقی از دیگر مفاهیم فلسفی ارائه نماید، می‌یابیم که به‌طور کلی در فلسفه، حقیقت وجود را ازطریق مفاهیمی با عنوان انتزاعی و ذهنی می‌شناسیم.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Understanding Acquired Knowledge of the Reality of Existence: Analyzing the Relationship Between the Reality of Existence and its Concept in Mullā Ṣadrā’s Thought

نویسندگان English

javad mohammadnia 1
mohammad ali mohiti 2
1 PhD student in Ontology, at the Islamic Philosophy Specialized Center, Qom Seminary.
2 Assistant Professor at the Imam Khomeini Education and Research Institute, Qom.
چکیده English

This study aims to investigate the possibility of acquired knowledge of the reality of existence by employing a descriptive-analytical method and comprehensively examining various epistemological aspects of the concept of existence in Mullā Ṣadrā’s views. It seeks to answer whether the reality of existence is knowable, through which concepts it is knowable, and how these concepts are derived. With the help of Aqa Ali Modarres Zonoozi’s interpretation and by presenting a new argument as a complement to Mullā Ṣadrā’s reasoning, this research employs the tools and insights offered by Sadrian philosophy to negate conceptualization of the reality of existence. It will be demonstrated that although the essence of the reality of existence cannot be grasped through acquired knowledge, an acquired understanding can be achieved by contrasting it with non-existence. The concept of existence is derived from our perception of the negation of the other (i.e., non-existence) by the reality of existence, which we recognize as abstraction and mind. Since analyzing the concept of existence and the mechanism of its perception can provide a precise understanding of other philosophical concepts, we find that, in philosophy generally, the reality of existence is comprehended through abstract and mental concepts.

کلیدواژه‌ها English

Concept of Existence
Reality of Existence
Conceptual Determination
Circular Reasoning
Mullā Ṣadrā
  1. صدرالدین شیرازی، محمدبن‌ابراهیم (۱۳۶۸). الحکمة المتعالیة فی الاسفار الاربعة العقلیة (ج1). چاپ دوم. قم: مکتبة المصطفوی.
  2. ـــــــــــــــــــــــــــــــــ (۱۳۹۱). مجموع رسائل فلسفی (ج۴). تهران: بنیاد حکمت اسلامی.
  3. ـــــــــــــــــــــــــــــــــ (۱۳۸۲). الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة. تهران: بنیاد حکمت اسلامی.
  4. زنوزی، آقاعلی (۱۳۹۷). مجموعه آثار (ج۵). قم: انتشارات حکمت اسلامی.
  5. طباطبایی، سید محمدحسین (۱۳۹۴). نهایة الحکمة. به تصحیح غلامرضا فیاضی. چاپ چهارم. قم: انتشارات مؤسسه امام خمینی.
  6. عشاقی، حسین (۱۳۸۹). «حکم ناپذیری وجود»، معرفت فلسفی، ش۲۷، ص ۸۹-۱۰۴.
  7. ــــــــــــــ (۱۳۹۳). «موانع حکم‌پذیری حقیقت هستی»، معرفت فلسفی، ش۴۳، ص۸۵-۹۷.
  8. نیکزاد، عباس (۱۳۹۶). «حکم‌پذیری وجود»، معرفت فلسفی، ش ۵۵، ص۲۹-۴۶.
  9. نبویان، سید محمدمهدی (۱۳۹۹). جستارهایی در فلسفه اسلامی، مشتمل بر آراء اختصاصی آیت الله فیاضی (ج۱). ویرایش دوم. قم: انتشارات حکمت اسلامی.

  • تاریخ دریافت 08 بهمن 1401
  • تاریخ بازنگری 01 اردیبهشت 1402
  • تاریخ پذیرش 10 اردیبهشت 1402