حکمت اسلامی

حکمت اسلامی

تطبیق خداشناسی ارسطو و ابن‌سینا و بررسی تأثیرپذیری ابن‌سینا از دین اسلام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکترای فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه علامه طباطبایی
2 استادیار و عضو هیئت علمی جامعة المصطفى العالمیة، شعبه اصفهان
چکیده
بررسی میزان تأثیرپذیری ابن‌سینا از دو بستر آراء فلسفی ـ ارسطویی و معارف دینی ـ اسلامی در موضوع خداشناسی از مسائل مهمی است که می‌تواند اصالت داشتن فلسفه اسلامی را ثابت کند. برای تبیین این تأثیرپذیری که هدف اصلی این مقاله است باید خداشناسی ارسطو و ابن‌سینا مقایسه شود و تأثیرات معارف دینی بر خداشناسی ابن‌سینا با روش کتابخانه‌ای و رویکرد تحلیلی مورد ملاحظه قرار گیرد.
ابن‌سینا ضمن آنکه از حیث روش عقلانی و استدلالی و نیز از حیث موضوع وجودشناسانه به فلسفه ارسطویی وفادار مانده و از حیث محتوا نیز کاملاً از ارسطو بهره برده است، با این حال از حیث مضامین، مفاهیم و محتوا تا حد زیادی از ارسطو عبور کرده و به خداشناسی اسلامی نزدیک شده است؛ هرچند نمی‌توان گفت تصویری که ابن‌سینا از خدا ارائه داده، به‌صورت کامل منطبق بر خدای دین اسلام است. فاعلیت، عالمیت، عنایت، نزاهت و وحدتِ خداوند از وجوه مهمی است که خداشناسی ابن‌سینا را از خداشناسی ارسطویی جدا کرده و به خدای دین اسلام نزدیک کرده است. در مقابل، عدم توجه شایسته به معبودیت و صفات تشبیهی خداوند از وجوه مهم افتراق فلسفه سینوی با معارف اسلامی است.
 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Comparing the Theology of Aristotle and Avicenna: An Examination of Avicenna's Influence from Islam

نویسندگان English

sayed mohammad amin derakhshani 1
mehdi azadparvar 2
1 PhD in Philosophy and Islamic Theology, Allameh Tabataba’i University
2 Assistant Professor and Faculty Member at the Al-Mustafa International University, Isfahan Branch.
چکیده English

Examining the extent of influence of Avicenna (Ibn Sīnā) from the dual contexts of Aristotelian philosophical thought and Islamic religious teachings in theology is a significant issue that can help affirm the originality of Islamic philosophy. To elucidate this influence, which is the primary aim of this article, Aristotle's and Avicenna's theology must be compared, and the impact of Islamic teachings on Avicenna's theology should be analyzed using a library-based method and analytical approach. While Avicenna remained loyal to Aristotelian philosophy in terms of rational and logical methodology as well as its ontological themes and extensively benefited from Aristotle's content, he significantly transcended Aristotle in terms of themes, concepts, and content, moving closer to Islamic theology. However, it cannot be said that the image of God presented by Avicenna fully aligns with the God of Islam. Attributes such as God’s agency, knowledge, providence, impeccability, and unity are key aspects that distinguish Avicenna’s theology from Aristotelian theology and bring it closer to the God of Islam. Conversely, insufficient attention to God as an object of worship and his anthropomorphic attributes is a major point of divergence between Avicenna’s philosophy and Islamic teachings.

کلیدواژه‌ها English

Theology
Avicenna (Ibn Sīnā)
Aristotle
Islam
Philosophy
  1. قرآن کریم

    1. ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1363). المبدأ و المعاد. تهران: مؤسسه مطالعات اسلامى.
    2. ـــــــــــــــ (1400). رسائل ابن‌سینا. قم: انتشارات بیدار.
    3. ـــــــــــــــ (1404ق/الف). التعلیقات. بیروت: مکتبة الاعلام الاسلامى.‏
    4. ـــــــــــــــ (1404 ب). الشفاء (الالهیات). قم: مکتبة آیة الله المرعشی.
    5. ـــــــــــــــ (1978). کتاب الانصاف. کویت: وکالة المطبوعات.( این کتاب در ضمن کتاب ارسطو عند العرب‏)
    6. ـــــــــــــــ (1383). الاشارات و التنبیهات‏. قم: نشر البلاغة.
    7. ابن فارس، احمد (1404ق). معجم مقاییس اللغة. قم: مکتب الأعلام الإسلامی.
    8. ارسطو (1385/الف). سماع طبیعی (فیزیک). به ترجمه محمدحسن لطفی تبریزی. تهران: طرح نو.
    9. ـــــــــــــــ (1385/ب). مابعدالطبیعه (متافیزیک). به ترجمه محمدحسن لطفی تبریزی. تهران: طرح نو.
    10. راس، ویلیام دیووید (1377). ارسطو. به ترجمه مهدی قوام‌صفری. تهران: فکر روز.
    11. راغب اصفهانی، حسین‌بن‌محمد (1412). مفردات ألفاظ القرآن. بیروت: دارالقلم.
    12. سیدرضی، محمدبن‌‎حسین (1414ق)‏. نهج البلاغة. به تحقیق و تصحیح صبحی صالح ‏. قم: هجرت.‏
    13. ساجدی، محمدعلی و یدالله رستمی (1391). فصلنامه فلسفه و کلام اسلامی آینه معرفت، دانشگاه شهید بهشتی، ص105-132.
    14. صدوق، محمدبن‌علی (1389). التوحید. قم: مؤسسة النشر الإسلامی‏.
    15. طیب نیا، محمدصالح و دیگران (1391). تفاوت رویکرد ارسطو و ابن سینا در اثبات وجود خدا. الهیات تطبیقی. شماره هفتم.
    16. غفوریان، مهدی (1395). مجله اسفار. شماره سه، ص116-135.
    17. کاپلستون، فردریک چالز (1389). تاریخ فلسفه (ج1). تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
    18. کرد فیروزجایی، یارعلی (1386). نوآوری‌های فلسفه اسلامی در قلمرو مابعدالطبیعه به روایت ابن‌‌سینا. قم: مؤسسه امام خمینی.
    19. ـــــــــــــــ (1393). حکمت مشاء. قم: حکمت اسلامی.
    20. ملایوسفی، مجید و علی حیدری فرج (1390). پژوهش‌های علم و دین، شماره اول، ص75-92.

  • تاریخ دریافت 28 اسفند 1401
  • تاریخ بازنگری 28 خرداد 1402
  • تاریخ پذیرش 29 مهر 1402