حکمت اسلامی

حکمت اسلامی

نقد و بررسی ادله امتناع تکامل برزخی نفس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار و عضو هیئت علمی جامعة المصطفی العالمیة
2 استادیار جامعة المصطفی العالمیة
چکیده
تکامل برزخی نفس با دو اشکال اساسی "قاعده تقابل در موجود بسیط" و "قاعده حدوث" مواجه است. مخالفین تکامل برزخی معتقدند که نفس ـ که موجودی مجرد و بسیط است ـ نمی‌تواند پس از افتراق از بدن، تکامل و تغییری داشته باشد؛ زیرا لازم می‌آید اولاً امر مجرد بسیط مرکب از جزء هیولانی و جزء صوری شود و این منافات با بساطت و تجرد نفس دارد و ثانیاً قاعده عقلی معروف "کل حادث مسبوق بقوة و مادة تحملها" نقض شود.
نگارندگان مقاله با روشی توصیفی ـ تحلیلی در ابتدا به‌صورت منطقی به تحلیل دو اشکال اساسی تکامل برزخی نفس پرداخته و سپس جامع‌ترین راه‌کارهای اصطیادی و بعضاً اجتهادی و جدید را برای اثبات و ثبوت تکامل برزخی مطرح کرده‌اند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Critique of Arguments Opposing the Soul's Perfection in Barzakh

نویسندگان English

SINA alavitabar 1
seyed jafar masalego 2
1 Assistant Professor and Faculty Member the Mustafa International Universtiy.
2 Assistant Professor at the Mustafa International Universtiy
چکیده English

The idea of the soul's perfection in barzakh (intermediate realm) faces two major objections: "the principle of opposition in simple entities" and "the principle of occurrence." Critics argue that the soul, as an immaterial and simple entity, cannot evolve or transform after separating from the body because this would imply it has both a primary matter and a formal part, contradicting the soul’s simplicity and immateriality. Secondly, it would violate the well-known rational principle that "every occurrence (hādith) is preceded by potentiality and matter." In this paper, the authors adopt a descriptive-analytical approach to logically analyze these two key objections against the perfection of the soul in barzakh. This study then presents the most comprehensive solutions – derived and in some cases innovative – to demonstrate and affirm perfection in barzakh.

کلیدواژه‌ها English

Soul
Barzakh (Intermediate Realm)
Perfection in Barzakh
Motion in Immaterial Beings
Arguments against Soul’s Perfection
  1. آشتیانی، جلال‌الدین (1375). شرح مقدمه قیصری. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم.
  2. ـــــــــــــــ (بی‌‌‌‌تا). تعلیقات على شرح «فصوص الحکم» و «مصباح الانس». قم: انتشارات پاسدار اسلام.
  3. ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1404ق). التعلیقات‌. به تحقیق عبدالرحمن بدوی.قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
  4. حسن زاده آملی، حسن (1376). مجموعه مقالات. قم: دفتر تبلیغات اسلامی.
  5. ـــــــــــــــ (1365). هزار و یک نکته. (بی‌جا): انتشارات مرکز نشر فرهنگی رجا.
  6. حسینی طهرانی، سید محمدحسین (1392). مهر تابان. (بی‌جا): انتشارات علامه طباطبایی.
  7. راغب اصفهانی، حسین بن محمد (1432ق). مفردات الراغب. بیروت: دار المعروف.
  8. رخشاد، محمدحسین (1385). در محضر علامه طباطبایی. «پرسش‌ها و پاسخ‌های تفسیری، اعتقادی و کلامی». (بی‌جا): مؤسسه فرهنگی سما.
  9. ری‌شهری، محمد (1416ق). میزان الحکمه. قم: دارالحدیث.
  10. سعیدی، احمد (1391). مقاله تکامل برزخی در حکمت متعالیه و کتاب و سنت. مجله معرفت فلسفی. 9(3).
  11. شیخ حر عاملی،محمد بن حسن (1409ق). وسائل الشیعه. قم: مؤسسه آل البیت.
  12. صدرالدین شیرازی، محمدبن‌ابراهیم (1981م). الاسفار الاربعه. )ج3، 5، 7، 8 و 9(. چاپ سوم. بیروت.
  13. ـــــــــــــــ (1360). أسرارالآیات و أنوارالبینات‌. تهران: انجمن اسلامی حکمت و فلسفه اسلامی.
  14. ـــــــــــــــ (بی‌تا). تعلیقه بر حکمت اشراق. به تصحیح و تحقیق نجفقلی حبیبی. تهران: بنیاد اسلامی حکمت صدرا.
  15. ـــــــــــــــ (۱۳۵۴). المبدأ و المعاد. به‌کوشش‌ جلال‌الدین‌ آشتیانی‌. تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران.
  16. ـــــــــــــــ (1360). الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیه. به تصحیح جلال‌الدین آشتیانی. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
  17. ـــــــــــــــ (1422ق). شرح الهدایة الاثیریة. بیروت: مؤسسة التاریخ العربی.
  18. ـــــــــــــــ (1341). عرشیه. به تصحیح و ترجمه غلامحسین آهنی. اصفهان: انتشارات دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
  19. ـــــــــــــــ (2007م). کسر اصنام الجاهلیة. (بی‌جا): مؤسسةالتاریخ العربی.
  20. ـــــــــــــــ (1363). مفاتیح‌ الغیب‌. به‌ کوشش‌ محمد خواجوی‌. تهران.
  21. ـــــــــــــــ (1375). مجموعه رسائل فلسفی. تهران: انتشارات حکمت.
  22. طباطبایی، سید محمدحسین (1400). نهایة الحکمة. به تعلیق و تصحیح غلامرضا فیاضی. قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی1.
  23. عبودیت، عبدالرسول (1398). درآمدی به نظام حکمت صدرایی. چاپ نهم. تهران: انتشارات سمت.
  24. کلینی، محمدبن‌یعقوب (1375). اصول کافی. چاپ سوم. با ترجمه محمدباقر کمره‌ای. قم.
  25. مدرس زنوزی، آقا علی (13۹7). بدایع الحکمة (ج3). تهران: انتشارات مجمع عالی حکمت اسلامی.
  26. مدرس زنوزی ، آقاعلی (1378). مجموعه مصنفات( ج2). تحقیق کدیور. تهران: انتشارات اطلاعات
  27. موسوی خمینی، روح الله (1392). تقریرات فلسفه. با تدوین سید عبدالغنی اردبیلی. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
  28. ـــــــــــــ (بی‌تا). معاد از دیدگاه امام خمینی1. تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
  29. نبویان، محمدمهدی (1398). جستارهایی در فلسفه اسلامی. تقریظ علامرضا فیاضی. انتشارات حکمت اسلامی وابسته به مؤسسه مجمع عالی حکمت اسلامی.
  30. نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (1373). آغاز و انجام. با حواشی حسن‌زاده آملی. تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
  31. نورانی، عبدالله‌بن‌محمد (1381). مصنفات میرداماد. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.

  • تاریخ دریافت 21 آبان 1401
  • تاریخ بازنگری 20 فروردین 1402
  • تاریخ پذیرش 10 اردیبهشت 1402