حکمت اسلامی

حکمت اسلامی

بررسی و نقد بی‌رونق‌انگاری دین در نگرش هراری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفه اسلامی دانشگاه باقرالعلوم (علیه السلام)
2 دانشیار و عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم (علیه السلام)
چکیده
«یووال نوح هراری»، استاد تاریخ دانشگاه عبری اورشلیم است.  او با مهم شمردن تأثیر خیالات در زندگی اجتماعی بشر، دین را واقعیتی برساختی معرفی می‌کند که نقش مهمی در زندگی بشر داشته است. به گفته وی، با شروع انقلاب علمی و تمرکز بر اکتشافات علمی، دیگر جایی برای دین باقی نماند؛ تاآنجاکه دین به دلیل ماهیت اسطورهای و توجیه‌محورِ خود با نوعی بی‌رونقی مواجه شده است. در این نوشتار با روش توصیفی ـ تحلیلی، ضمن ارائه تبیینی منسجم از نظریات پراکنده هراری، گفته‌های وی مورد ارزیابی قرار گرفته و نشان داده شده است که با مراجعه به محتوای درونی دین حق (مانند اسلام) و حتی سیره عملی دین‌داران دانسته می‌شود که چنین دینی هرگز در برابر علم نبوده است. بنابراین آنچه در برابر پیشرفت‌های بشر قرار گرفته است، انحراف در دین بوده نه حقیقت دین.
همچنین با توجه به نقش دین در تأمین بسیاری از نیازهای روانی، معنوی و حتی جهت‌دهیِ صحیح به دست‌آوردهای علمی، نمی‌توان کارکردها و نقش فعال دین را انکار کرد. غفلت از همین جنبه‌های دین و به تبع آن، بروز پیامدهای ناگوار در زندگی بشر، موجب گرایش‌های جدیدی به دین در میان بسیاری از دانشمندان شده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A Critical Examination of Harari's Perspective on the Decline of Religion

نویسندگان English

mohammad Abbasi 1
Hassan Abdi 2
1 PhD Student in Islamic Philosophy, Baqir al-Olum University
2 AsAssociate Professor and Faculty Member at Baqir al-Olum University.
چکیده English

Yuval Noah Harari, a professor of history at the Hebrew University of Jerusalem, emphasizes the significant impact of imagination on man’s social life and describes religion as a constructed reality that has played an important role in human life. According to him, with the advent of the scientific revolution and the focus on scientific discoveries, there was no longer a place for religion. As a result, religion, due to its mythological and justification-based nature, faced a kind of decline. This paper, using a descriptive-analytical method, presents a coherent explanation of Harari's scattered theories and evaluates his statements. It is shown that by examining the intrinsic content of true religion (such as Islam) and the practical conduct of believers, it becomes clear that such a religion has never been opposed to science. Therefore, what has stood in the way of human progress is a deviation in religion, not the essence of religion. Moreover, considering the role of religion in fulfilling many psychological and spiritual needs and even in properly guiding scientific achievements, one cannot deny the active role and functions of religion. Negligence towards these aspects of religion and the consequent negative outcomes in human life have led to new tendencies toward religion among many intellectuals.

کلیدواژه‌ها English

Harari
Homo sapiens
the stagnation of religions
science and religion
  1. ابن‌بابویه، محمدبن‌علی (1362). الخصال (ج2). قم:انتشارات جامعه مدرسین.
  2. ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله (1375). النفس من کتاب الشفاء. به تحقیق علامه حسن زاده آملی. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
  3. اسعدی، مرتضی (1377). ایران اسلام تجدد. تهران: طرح نو.
  4. الهی، همایون (1375). امپریالیسم و عقب‌ماندگی. چاپ سوم. تهران: قومس.
  5. باربور، ایان (1397). دیدار دانش و دین. ترجمه یوسف نوظهور و حسن اکبری بیرق. تبریز: فروزش.
  6. برت، ادوین آرتور (1369) مبادی مابعدالطبیعی علوم نوین. تحقیق: عبدالکریم سروش. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی و مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
  7. بیات، عبدالرسول و جمعی از نویسندگان (1381). فرهنگ واژه‌ها. قم: مؤسسه اندیشه فرهنگ دینی.
  8. پترسون، مایکل و دیگران (1398). عقل و اعتقاد دینی. چاپ هشتم. تهران: طرح نو.
  9. جلالی حسینی، سید لطف‌الله (1395). مدخل «علم و دین» از کتاب مباحثی در کلام جدید. چاپ دوم. با تحقیق علی شیروانی و همکاران. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
  10. جوادی آملی، عبدالله (1389). منزلت عقل در هندسه معرفت دینی. چاپ چهارم. با تحقیق احمد واعظی. قم: اسراء.
  11. حسن اللهی، منوچهر (1386). نگاهی به سیره پیامبر اعظم. قم: بوستان کتاب.
  12. حلوانى، حسین‌بن‌محمد‌ (1408ق). نزهة الناظر و تنبیه الخاطر. قم: مدرسة الإمام المهدیf‏.
  13. حسینی خامنه‌ای، سید علی (1400ق):

https://farsi.khamenei.ir/treatise-content?id228 .

  1. رضی، محمد بن حسین (1414ق). نهج‌البلاغه. با تحقیق صبحی صالح. قم: هجرت.
  2. رویل، نیکلاس (1388). ژآک دریدا. پویا ایمانی. تهران: مرکز.
  3. سبحانی‌نیا، محمد (1387). کارکرد دین در زندگی بشر. قم: بوستان کتاب.
  4. شجاعی، محمدصادق (پاییز و زمستان 1386). نظریه نیزهای معنوی از دیدگاه اسلام و تناظر آن با سلسله نیازهای مازلو. دو فصلنامه مطالعات اسلام و روان‌شناسی، 1 (1)، ص87-116.
  5. طباطبایی، محمدحسین (1387). اصول فلسفه رئالیسم. قم: بوستان کتاب.
  6. طباطبایی، سید محمدحسین (1388). شیعه در اسلام. چاپ پنجم. قم: بوستان کتاب.
  7. طبرسی، فضل‌بن‌حسن (1372)، مجمع البیان فی تفسیر القرآن (ج5). چاپ سوم. تهران: ناصر خسرو.
  8. عاملی، مرتضی جعفر (1415ق). الصحیح من سیره النبی الاعظم (ج4). چاپ چهارم. بیروت: دارالهادی- دارالسیره.
  9. غزالی، محمدبن‌محمد (1409ق). جواهر القرآن و درره. بیروت: دارالکتب العلمیه.
  10. کلینی، محمدبن‌یعقوب (1407ق). الکافی (ج1-8). چاپ چهارم. با تصحیح علی‌اکبر غفاری و محمد آخوندی. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
  11. کیوپیت، دان (1376). دریای ایمان، ترجمه حسن کامشاد. تهران: طرح نو.
  12. گلشنی، مهدی (1380). از علم سکولار تا علم دینی. چاپ دوم: تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  13. مجلسی، محمدباقر (1403ق). بحارالانوار (ج1). چاپ سوم. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  14. محقق داماد، سید مصطفی (بهار 1380). امام علی7 و حقوق بشر. کتاب نقد، ش18، ص150-193.
  15. مگداف، هاری و تام کمپ (1374). امپریالیسم تئور ـ تاریخ ـ جهان سوم. چاپ دوم. تهران: کویر.
  16. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (1368). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة جلد 8، قم: مکتبة المصطفوی.
  17. نصر، سید حسین (1373)، جوان مسلمان و دنیای متجدد. با ترجمه مرتضی اسعدی. تهران: طرح نو.
  18. واتسون،ریچارد (1398). پیش‌بینی‌های آینده. با ترجمه سید حامد عاملی. اردبیل: عنوان.
  19. هراری، یووال نوح (1397/الف). انسان خردمند؛ تاریخ مختصر بشر. چاپ دوازدهم. نیک گرگین. تهران: فرهنگ نشر نو.
  20. ــــــــــــــــــ (1397/ب). انسان خداگون؛ مختصری بر تاریخ فردا. نیک گرگین. تهران: طرح نقد.
  21. ــــــــــــــــــ (1397/ج). 21درس برای قرن21. چاپ دوم. سودابه قیصری. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه.
  22. هیکس، استیون (1391). توضیح پست مدرنیسم. با تحقیق خاطره ظهرابی و فرزانه احسانی. تهران: پژواک.
  23. Fao (2021). https://www.fao.org/state-of-food
  24. Harari, Yuval Noah (2021).https://www.ynharari.com/about.
  25. Malinowski, Bronislaw, (1948), Magic, Science and Religion and Other Essays. Glencoe, Illinois: The Free Press.
  26. Moore ,Keith. and others (1983), The Developing Human with Islamic Additions, 3rd ed.
  27. Gilbert, P, and others, (2007), The emergence of HIV/AIDS in the Americas and beyond, vol. 104. P 18566-18570, https://www.pnas.org/ content/18566/47/104
  28. Who (2021). https://covid19.who.int.

 

  • تاریخ دریافت 17 اردیبهشت 1401
  • تاریخ بازنگری 24 مهر 1401
  • تاریخ پذیرش 14 آذر 1401