چیستی و چگونگی تغیر و ثبات قانون در اندیشه علامه طباطبایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

طلبه سطح چهار حوزه علمیه قم

چکیده

حفظ ثبات برنامه کلان و قوانین حاکم بر زندگی بشر در عین تأمین نیازهای متغیر وی، همواره از مسائل مورد علاقه اندیشمندان بوده است. پیچیدگی‌های تبیین این دوگانه، به‌ویژه در ادیان الهی، زمینه را برای ارائه نظریات متعددی در این باره فراهم آورده است. از جمله تلاش‌ها برای عرضه یک تئوری فراگیر دینی را می‌توان در آثار و اندیشه علامه طباطبایی1 جستجو کرد. ایشان بر این باورند که قوانین الهی از جهتی بر پایه نیازهای فطری شکل گرفته‌اند و لذا دارای سویه‌های ثابتی هستند. از جهت دیگر هم با نیازهای روزمره بشری تطبیق می‌‌یابند و ازاین‌رو جنبه تحول‌خواهانه زندگی مادی را مورد نظر قرار داده‌اند. در این نوشتار، با روشی توصیفی ـ تحلیلی، ضمن بررسی دیدگاه علامه طباطبایی1 درباره این مسئله، مروری بر مبانی و لوازم اندیشه ایشان خواهیم داشت و با بررسی مختصری نسبت به دیدگاه‌های رقیب، نقاط اشتراک و افتراق دیدگاه علامه را با این نظریات برجسته خواهیم کرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Stability and Change in Laws: ‘Allāmah Ṭabāṭabā’ī’s Thoughts on its Nature and Mode

نویسنده [English]

  • Mohamamad Yasin Shahnazari
Level Four Student in Islamic Seminary of Qom.
چکیده [English]

Preserving the stability of the grand plan and laws governing human life, while meeting their variable needs, has always been a matter of interest to intellectuals. The complexities of elucidating these two aspects, especially in divine religions, have provided the groundwork for presenting various theories on this matter. One can explore such efforts made to present a comprehensive religious theory in the works and thoughts of ‘Allāmah Ṭabāṭabā’ī. He believes that divine laws have been formed based on human innate needs and therefore have fixed aspects. On the other hand, they also adapt to the daily needs of man, and in this respect, they consider the transformative aspect of material life. In this paper, through a descriptive-analytical method, while examining ‘Allāmah Ṭabāṭabā’ī's perspective on this issue, the foundations and consequences of his thought are reviewed. By inquiring briefly into the rival theories, the similarities and differences between them and ‘Allāmah’s views are highlighted. 

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Law
  • Stability
  • Change
  • Politics
  • Government
  • People
  • ‘Allāmah Ṭabāṭabā’ī
  1. ابن‌درید، محمدبن‌حسن‏ (1988م). جمهرة اللغة (ج1). بیروت: دارالعلم للملایین‏.
  2. ابن‌فارس، احمدبن‌فارس‏ (1404ق). معجم مقاییس اللغة (ج2). قم: مکتب الاعلام الاسلامی‏.
  3. ابوالفداء، اسماعیل‌بن‌علی‌بن‌محمود (1417ق). تاریخ أبو‌الفداء (ج1). بیروت: دارالکتب العلمیة.
  4. ی‍ع‍قوب‍ی‌، اح‍مد‌ب‍ن‌ اس‍ح‍اق‌ (1358ق). تاریخ یعقوبی (ج2). بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات‏.
  5. ازهرى، محمدبن‌احمد (1421ق). تهذیب اللغة (ج4). بیروت: دار احیاء التراث العربی‏.
  6. امینی، عبدالحسین (۱۴۱۴ق). الغدیر فی الکتاب و السنة و الأدب (ج7). بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات‏.
  7. جوهرى، اسماعیل‌بن‌حماد (1376ق). الصحاح (ج5). بیروت: دارالعلم للملایین.
  8. حمیری، عبدالملک‌بن‌هشام (بی‌تا). السیرة النبویة (ج4). لبنان: دارالمعرفة.
  9. صدر، محمدباقر (1408ق). اقتصادنا. چاپ بیستم. بیروت: دارالتعارف للمطبوعات.
  10. ـــــــــــــــ (1418ق)‏. دروس فی علم الأصول (ج1). چاپ پنجم. قم: مؤسسه النشر الاسلامی‏.
  11. صفار القمی، محمدبن‌حسن‌بن‌فروخ (1404ق). بصائر الدرجات فی فضائل آل محمد (ج1). قم: کتابخانه آیت‌الله مرعشی نجفی.
  12. طباطبایی، سید محمدحسین (1364)‏. اصول فلسفه و روش رئالیسم (ج2و5). چاپ دوم. تهران: صدرا.
  13. ـــــــــــــــ (1388)‏. بررسی‌های اسلامی (ج1و2). چاپ دوم. قم: بوستان کتاب (انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم).
  14. ـــــــــــــــ (1388)‏. شیعه در اسلام (طبع جدید). چاپ پنجم. قم: بوستان کتاب (انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم).
  15. ـــــــــــــــ (1387/الف). تعالیم اسلام. قم: بوستان کتاب (انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم).
  16. ـــــــــــــــ (1387/ب)‏. شیعه (خسروشاهى). چاپ دوم. قم: بوستان کتاب (انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزه علمیه قم).
  17. ـــــــــــــــ (1390ق)‏. المیزان فی تفسیرالقرآن‏ (ج2، 3، 4، 7، 9 و16). چاپ دوم. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات‏.
  18. ـــــــــــــــ (1424ق)‏. شیعه (شاهجوئى). چاپ چهارم. (بى‌نا).
  19. مبلغی، احمد (1376). «ثابت و متغیر در نگاه امام خمینی، علامه طباطبایی و شهید صدر». کیهان اندیشه، فروردین و اردیبهشت )71(، ص28-38.
  20. مطهری، مرتضی (1372). مجموعه آثار (ج2). چاپ هشتم. تهران: صدرا.
  21. ـــــــــــــــ (1362). اسلام و مقتضیات زمان (ج1). تهران: صدرا.
  22. موسوی خمینی، سید روح‌الله (1378). صحیفه امام (ج20 و 21). تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینى.
  23. ورعی، سید جواد (1382). پژوهشی در اندیشه سیاسی نائینی. قم: دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری.