Journal of Hikmat-e-Islami

Journal of Hikmat-e-Islami

A Semantic Analysis of Saying 205 of Nahj al-Balāgha Based on the Union of the Intellect and the Intelligible in Transcendent Philosophy

Document Type : Original Article

Author
mostafa naghibi jishani
Level Four Graduate at Qom Seminary.
Abstract
This study aims to offer a rational interpretation of Saying 205 of Nahj al-Balāgha and addresses the question: What is the nature of the relationship between the soul (nafs) and its cognitive forms (ṣuwar ʿilmī) such that the soul itself expands during the act of cognition? The research adopts a descriptive-analytical method and is conducted through a library-based approach. Based on the distinctive principles of transcendent philosophy, the following findings are attained: 1. The foundational principles of Peripatetic philosophy are insufficient for interpreting this narration, as they regard the human soul as possessing a fixed essence from birth to death. 2. According to several principles of transcendent philosophy, such as the soul’s substantial motion, the unity of the soul and its faculties, and the unity of the intellect (al-ʿāqil) and the intelligible (al-maʿqūl), every time the soul gains knowledge of a thing, it becomes “that thing”. Therefore, the more knowledge it gains, the more it expands and this is precisely the meaning conveyed in this narration. 3. The soul is also unified with its moral traits and dispositions; thus, the more it develops in acquiring such traits and dispositions, the greater its capacity becomes to accept further traits and dispositions of the same kind.
Keywords
Substantial Motion
Soul (Nafs)
Faculties
Union of Intellect and Intelligible
Cognitive Forms

Subjects

* قرآن کریم.
1. ابن بابویه، محمد بن ‌علی (1414ق)، الاعتقادات. چاپ دوم. قم: المؤتمر العالمی للشیخ المفید.
2. ابوالبرکات بغدادی، هبةالله بن علی (1373)، المعتبر فی الحکمه. (ج2). چاپ دوم، اصفهان: دانشگاه اصفهان.
3. ابن أبی الحدید،عبدالحمید بن هبة‌الله (1404ق)‏. شرح نهج البلاغة. (ج19). مکتبة آیة الله المرعشی النجفی‏، قم.
4. ابن سینا،حسین بن عبدالله (1404ق ب). التعلیقات. بیروت: مکتبة الاعلام الاسلامى‏.
5. ـــــــــــــــ (1379). النجاة من الغرق فى بحر الضلالات. تصحیح محمدتقى دانش‌پژوه‏. چاپ دوم. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
6. ـــــــــــــــ (1375). شرح الاشارات و التنبیهات. شرح خواجه نصیرالدین طوسی، (ج2و3). قم: نشر البلاغه.
7. ـــــــــــــــ (1404ق). الشفا (طبیعیات، النفس) (ج1و2). سعید زائد. قم: مکتبة آیةالله المرعشى.
8. ـــــــــــــــ (1363). المبدأ و المعاد. عبدالله نورانی. تهران: موسسه مطالعات اسلامی.
9. ـــــــــــــــ (1371). المباحثات. محسن بیدارفر. قم: انتشارات بیدار.
10. ابن‌فارس، ابو الحسین احمد بن فارس بن زکریا (1404ق). معجم مقائیس اللغة (ج4و5). قم: مکتب الاعلام الاسلامی‏‏.
11. ابن‌منظور، محمد بن مکرم (1414ق). لسان العرب (ج3). چاپ سوم. بیروت: دار صادر.
12. ارسطو (1349). درباره نفس. ترجمه علیمراد داوودی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
13. أزدى، عبدالله بن محمد (1387)، کتاب الماء، (ج3). تهران: مؤسسه مطالعات تاریخ پزشکی، طب اسلامی و مکمل- دانشگاه علوم پزشکی ایران‏.
14. تمیمى آمدى، عبد الواحد بن محمد (1410ق). غرر الحکم و درر الکلم. چاپ دوم. قم: دارالکتب الاسلامی.
15. حسن‌زاده، حسن (1372). هزار و یک نکته. تهران: مرکز نشر فرهنگی رجاء.
16. جرجانی، علی بن محمد (1370). کتاب التعریفات. چاپ چهارم. تهران: ناصر خسرو.
17. جوادی آملی، عبدالله (1386). رحیق مختوم (ج11و17). چاپ سوم. قم: نشر اسراء.
18. جوینی، عبدالملک (1416ق). الإرشاد إلى قواطع الأدلة فی أول الاعتقاد. بیروت: دارالکتب العلمیة.
19. راغب اصفهانى، حسین بن محمد (1412ق). المفردات فی غریب القرآن. بیروت: دارالعلم الدار الشامیة.
20. سهروردی، یحیی بن حبش (1375). مجموعه مصنفات (ج3،2و4). هانرى کربن. سید حسین نصر. نجفقلى حبیبى‏. چاپ دوم. تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگى.
21. صاحب بن عباد،اسماعیل بن عباد (1414ق). المحیط فی اللغة (ج8). بیروت: عالم الکتاب.
22. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (1981م). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة (ج8،6،4،3و9). چاپ سوم، بیروت. دارإحیاء التراث العربی‏.
23. ـــــــــــــــ (1417ق). الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة (ج1). بیروت: مؤسسة التاریخ العربی‏.
24. ـــــــــــــــ (1354)، المبدأ و المعاد. تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران‏.
25. ـــــــــــــــ (بی‌تا). الحاشیة على الهیات الشفاء. قم: انتشارات بیدار.
26. ـــــــــــــــ (1378). رساله فی الحدوث. تهران: بنیاد حکمت اسلامى صدرا.
27. ـــــــــــــــ (1363). المشاعر. محمدعلی عمادالدوله، چاپ دوم. تهران: انتشارات طهوری.
28. ـــــــــــــــ (1392). حکمة الاشراق (تعلیقه ملاصدرا). (ج4). تهران: بنیاد حکمت.
29. طبرسی، فضل بن حسن (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن (ج3). فضل الله یزدی، هاشم رسولی. چاپ سوم. تهران: نشر ناصرخسرو.
30. طوسی، محمد بن محمد (1383). اجوبه المسائل النصیریه. عبدالله نورانی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی.
31. طوسی، محمد بن حسن (بی‌تا). التبیان فی تفسیر القرآن (ج2). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
32. ـــــــــــــــ (1406ق). الاقتصاد فیما یتعلق بالاعتقاد. چاپ دوم. بیروت: دار الأضواء.
33. عبودیت، عبدالرسول (1394). درآمدی به نظام حکمت صدرایی (ج 3). چاپ سوم. تهران: سمت.
34. ـــــــــــــــ (1390). درآمدی به نظام حکمت صدرایی (ج2). چاپ دوم. تهران: سمت.
35. عسکرى، حسن بن عبدالله (1400ق)‏. الفروق فی اللغة. بیروت: دارالآفاق الجدیدة.
36. علامه حلی، حسن بن یوسف (1363). أنوار الملکوت فی شرح الیاقوت. چاپ دوم. قم: الشریف الرضی. 
37. فخررازی، محمد بن عمر (1411ق). المحصل. عمان: دار الرازی.
38. فراهیدى، خلیل بن احمد (1410ق). کتاب العین (ج3). چاپ دوم. قم: انتشارات هجرت.
39. فیومى، أحمد بن محمد (1414ق). المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر (ج2). چاپ دوم، قم: موسسه دار الهجرة.
40. لیثی واسطی، علی بن محمد (1376). عیون الحکم و المواعظ. قم: دارالحدیث.
41. قاضی عبدالجبار بن احمد (1965م). المغنی فی أبواب التوحید و العدل (ج12). قاهره: الدار المصریة.
42. مجلسی، محمد باقر (1403ق). بحار الانوار (ج1). چاپ دوم. بیروت: دار إحیاء التراث العربی‏.
43. مطهری، مرتضی (1392). مجموعه آثار شهید مطهری (ج9،4و17). تهران: انتشارات صدرا.
44. ـــــــــــــــ (1400). فلسفه مقدماتی. عبدالرسول عبودیت. چاپ هفتم. قم: انتشارات سمت و موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
45. مولی عبدالله (1412ق). الحاشیه علی تهذیب المنطق. چاپ دوم. قم: موسسة النشر الاسلامى.
Journal of Hikmat-e-Islami
Volume 12, Issue 46
Autumn 2025
Pages 93-109

  • Receive Date 24 February 2024
  • Revise Date 03 November 2024
  • Accept Date 29 December 2024