The discussion on “causality” is an important one in philosophy, occupying a substantial portion of philosophical literature. A part of this discourse revolves around articulating the principle of causality, which is derived through contemplation on different modes of existence. This principle is sometimes expressed as the analytical proposition: "Every effect requires a cause," and at other times more precisely as: "Every contingent being, insofar as it is existentially dependent on another being, requires a cause." Given th÷e Qur’an’s emphasis on contemplation and reasoning, an important question arises: Can traces of the principle of causality be found through reflection on the Qur’an? This article examines both of the above propositions, demonstrating that they are inferable from various verses of the Book of Divine Wisdom, else these verses would lack coherent meaning if the principle of causality is not presupposed. The necessity of a cause, the need for a Creator and efficient cause, the persistent existential poverty and dependence on the Creator, the identification of an absolute and independent Creator, the identification of the effect (i.e., the created being) and the dependent being, and the āyah-centric outlook in the Qur’an, all point clearly to the necessity of affirming the principle of causality. The method adopted in this study is analytical-descriptive.
* قرآن کریم *نهجالبلاغه 1.ابنطاووس، على بن موسى(1376). الإقبال بالأعمال الحسن، تحقیق جواد قیومى اصفهانى.(ج3). قم: دفتر تبلیغات اسلامى. 2.مفضل بن عمر(بیتا). توحید المفضل، تحقیق کاظم مظفر. چاپ سوم. قم: انتشارات داوری. 3.ابنمنظور، محمد بن مکرم (1414ق) لسان العرب (ج11). تحقیق احمد فارس صاحب الجوائب. چاپ سوم. بیروت: انتشارات دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع- دار صادر. 4.جوادی آملی، عبدالله (1385) حکمت نظری و عملی در نهج البلاغه. چاپ پنجم. قم: انتشارت اسراء. 5.خرمیان، جواد (1387). قواعد عقلی در قلمرو روایات. (ج1). تهران: دفتر پژوهش و نشر سهروردی. 6.صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (1360)، الشواهد الربوبیة فى المناهج السلوکیة، تصحیح و تعلیق از سید جلالالدین آشتیانى، چاپ دوم، مشهد: المرکز الجامعى للنشر. 7. ـــــــــــــــ (1981م)، الحکمة المتعالیة فى الاسفار العقلیة الاربعة (ج1). چاپ سوم. بیروت: دار احیاء التراث. 8.صفار، محمد بن حسن (1404 ق)، بصائر الدرجات الکبری. قم: انتشارات کتابخانه آیتالله مرعشى. 9.طباطبایی، سیدمحمدحسین (1380)، نهایة الحکمة. (ج3). تصحیح و تعلیق غلامرضا فیاضی. قم: انتشارات مؤسسه امام خمینی 10. ـــــــــــــــ (1417ق)، المیزان فی تفسیر القرآن (ج 13 و 17). چاپ پنجم. قم: مؤسسة النشر الاسلامی. 11.طریحی، فخرالدین بن محمد(1375). مجمع البحرین (ج5). تحقیق احمد حسینی اشکوری. چاپ سوم. تهران: انتشارات مرتضوی. 12.عبودیت عبد الرسول و مجتبی مصباح (1390). خداشناسی فلسفی. چاپ دوم. قم: انتشارات مؤسسه آموزشی پژوهشی امام خمینی 13.فیومى، احمد بن محمد مقرئ (1428 ق/2007 م). المصباح المنیر فی غریب الشرح الکبیر للرافعی (ج2). محقق محمد یوسفی الشیخ. بیروت: المکتبة العصریة. 14.مجلسی، محمدباقر(1404 ق). بحار الأنوار (ج91). بیروت: مؤسسة الوفاء. 15.مصباح یزدی، محمدتقی (1370).آموزش فلسفه (ج2). چاپ چهارم، قم: انتشارات مرکز چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی.
