Journal of Hikmat-e-Islami

Journal of Hikmat-e-Islami

The Role of Substantial Motion in Explaining the Relationship between Obligation and Human Capacity and Its Implications for the Ultimate Destiny of the Oppressed (Mustadʿafīn)

Document Type : Original Article

Author
khadijeh sepehri
Ph.D. in Teacher Education in Theoretical Foundations of Islam, Faculty of Islamic Thought and Knowledge, University of Tehran.
Abstract
The theological and jurisprudential approach to interpreting Qur’anic verses on the relationship between obligation (taklīf) and human capacity (wusʿ) generally focuses on universal obligations applicable to human species as a whole. However, according to the theory of substantial motion, individuals cannot be considered identical prior to the imposition of obligation, given the corporeal origination of the soul and its gradual perfection into immateriality. This necessitates a new explanation of the relationship between obligation and capacity, alongside existing theological and jurisprudential accounts. It will have direct implications for the eschatological fate of the oppressed (mustaḍʿafīn). Employing a descriptive-analytical method and drawing on the various aspects of substantial motion, this study presents a philosophical explanation of the differences in individual capacities and its correlation with obligation. It concludes that, prior to the imposition of obligation, human beings differ in capacity, that is, in potentiality. Due to the correspondence between potentiality and actuality, the obligations expected of each individual differ from the other. Since both the capacity and obligation have degrees, the mustaḍʿafīn will be rewarded by God in the Hereafter in proportion to their fulfillment of their specific obligations.
Keywords
Substantial Motion
Corporeal Origination of the Soul
Obligation (Taklīf)
Human Capacity
Ultimate Destiny of the Oppressed (Mustaḍʿaf)

Subjects

  1. ـ قرآن کریم.

    1. ابن‌اثیر، م‍ب‍ارک‌ ب‍ن‌ م‍ح‍م‍د (1399ق). النهایه فی غریب الحدیث و الاثر (ج4). تحقیق طاهر أحمد الزاوی، محمود محمد الطناحی. بیروت: المکتبه العلمیه.
    2. ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1404ق). الشفاء(النفس) (ج2). تحقیق سعید زاید. قم: مکتبة آیة‌الله المرعشى.‏
    3. ابن‌عربى، ابو عبدالله محیى الدین محمد (1422ق). تفسیر ابن‌عربی (ج1). تحقیق سمیر مصطفى رباب. بیروت: دار احیاء التراث العربى.
    4. ابن‌فارس، احمد بن فارس (1399ق). معجم مقاییس اللغه (ج6). تحقیق عبد السلام محمد هارون. قم: دارالفکر.
    5. ابن‌منظور، محمد بن مکرم (1408ق). لسان العرب (ج8 و 9). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    6. بلاغى نجفى، محمدجواد (1420ق). آلاء الرحمن فی تفسیر القرآن (ج1). تحقیق واحد تحقیقات اسلامى بنیاد بعثت. قم: بنیاد بعثت.
    7. ثعلبى نیشابورى، ابواسحاق احمد بن ابراهیم (1422ق). الکشف و البیان عن تفسیر القرآن (ج2). بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
    8. جوهری، ابونصر (1407ق). الصحاح تاج اللغه و صحاح العربیه (ج3 و 4). تحقیق احمد عبدالغفور عطار. چاپ چهارم. بیروت: دار العلم للملایین.
    9. حائرى تهرانى، میر سیدعلى (1377). مقتنیات الدرر و ملتقطات الثمر (ج2). تهران: دار الکتب الاسلامیه.
    10. حسن‌زاده آملی، حسن (1366). اتحاد عاقل به معقول. چاپ دوم. تهران: حکمت.
    11. ـــــــــــــــ (1385). عیون مسائل النفس و سرح العیون فی شرح العیون. چاپ دوم. تهران: امیرکبیر.
    12. حسینى همدانى، سید محمدحسین (1404ق). انوار درخشان (ج2). تحقیق محمدباقر بهبودى. تهران: کتابفروشى لطفى.
    13. دادجو، یدالله (1394). «معذوریت یا استحقاق پاداش برای پیروان قاصر ادیان دیگر با توجه به خاتمیت نبوت». اندیشه نوین دینی، 11 (4)، ص111-128.
    14. راغب اصفهانى، حسین بن محمد (1412ق). المفردات فی غریب القرآن. تحقیق صفوان عدنان داودی. بیروت: دارالعلم.
    15. سبحانی، جعفر (1416ق). الایمان والکفر فی الکتاب و السنه. قم: موسسه الامام الصادق علیه السلام.
    16. ـــــــــــــــ ‌(1433ق). رسائل و مقالات (ج4). قم: موسسه الامام الصادقعلیه السلام.
    17. صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (1354). المبدأ و المعاد. تهران: انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران.
    18. ـــــــــــــــ (1360الف). اسرار الآیات (ج1). تصحیح محمد خواجوی. تهران: انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران.
    19. ـــــــــــــــ (1360ب). الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیه. چاپ دوم. تهران: مرکز نشر دانشگاهى‏.
    20. ـــــــــــــــ (1363). مفاتیح الغیب. تصحیح محمد خواجوی. تهران: موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران.
    21. ـــــــــــــــ (1366). تفسیر القرآن الکریم (ج5). تصحیح محمد خواجوی. قم: بیدار.
    22. ـــــــــــــــ (1368). الحکمة المتعالیه فی الأسفار العقلیة الأربعه (ج3، 4 ،5 ،7 ، 8 و 9). قم: مکتبة المصطفوی.
    23. طباطبایى، سید محمدحسین (1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن (ج5). چاپ پنجم. قم: دفتر انتشارات اسلامى جامعه‏ مدرسین حوزه علمیه قم.
    24. طبرسى، فضل بن حسن (1372). مجمع البیان فی تفسیر القرآن (ج2). چاپ سوم. تهران: انتشارات ناصر خسرو.
    25. طریحى، فخرالدین (1375). مجمع البحرین (ج4). تحقیق سید احمد حسینى. چاپ سوم. تهران: کتابفروشى مرتضوى.
    26. طوسى، محمد بن حسن (بی‌تا). التبیان فی تفسیر القرآن (ج2). تحقیق احمد قصیرعاملى. بیروت: دار احیاء التراث العربى.
    27. عبودیت، عبدالرسول (1393). درآمدی به نظام حکمت صدرایی (ج1 و 2). چاپ ششم. قم: سمت، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    28. ـــــــــــــــ ‌(1395). «حکمت متعالیه». درآمدی بر تاریخ فلسفه اسلامی (ج3). زیر نظر محمد فنایی اشکوری. چاپ پنجم. تهران: انتشارات سمت.
    29. فراهیدی، خلیل بن احمد (1410ق). کتاب العین (ج 1 و 2 و 5). چاپ دوم. قم: انتشارات هجرت.
    30. فیاضی، غلامرضا (1398). درس‌نامه علم النفس فلسفی. تحقیق و تدوین محمدتقی یوسفی. چاپ پنجم. قم: سمت، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران.
    31. فیض کاشانى، ملامحسن (1415ق). تفسیر الصافی (ج1). تحقیق حسین اعلمى. چاپ دوم. تهران: انتشارات الصدر.
    32. قرشى، سید على‌اکبر (1371). قاموس قرآن (ج6 و 7). چاپ ششم. تهران: دار الکتب الاسلامیه.
    33. قمى، على بن ابراهیم (1367). تفسیر القمی (ج1). تحقیق سید طیب موسوى جزایرى. چاپ چهارم. قم: دار الکتاب.
    34. قمى مشهدى، محمد بن محمدرضا (1368). تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب (ج2). تحقیق حسین درگاهى. تهران: سازمان چاپ وانتشارات وزارت ارشاد اسلامى.
    35. قیومی مقری، احمد بن محمد بن علی (1418ق). المصباح المنیر (ج1). تحقیق یوسف الشیخ محمد. بیروت: المکتبه العصریه.
    36. کاشانى، ملا فتح‌الله (1423ق). زبدة التفاسیر (ج1 و 7). تحقیق بنیاد معارف اسلامى. قم: بنیاد معارف اسلامى.
    37. کاظمی، سیدیحیی، جعفری، امیرقلی (1394)، «رابطه استضعاف و نجات از دیدگاه علامه طباطبایی و شهید مطهری»، اندیشه نوین دینی، 11 (1)، ص170-159.
    38. کلینی، محمد بن یعقوب، صدرالمتألهین، محمد بن ابراهیم (1366). شرح اصول الکافی (ج4). تصحیح محمد خواجوی. تهران: وزارت فرهنگ و آموزش عالی، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
    39. مصطفوی، حسن (1360). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم (ج10، 13). تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.
    40. مطهرى، مرتضى (1384). مجموعه آثار استاد شهید مطهرى (ج11). چاپ هفتم. تهران: صدرا.‏
    41. موسوى سبزوارى، سید عبدالاعلى (1409ق). مواهب الرحمان فی تفسیر القرآن (ج4). چاپ دوم. بیروت: موسسه اهل بیت.

  • Receive Date 22 February 2024
  • Revise Date 29 May 2024
  • Accept Date 23 June 2024