Journal of Hikmat-e-Islami

Journal of Hikmat-e-Islami

Ontological Analysis of Divine Proximity (Qurb) in Transcendent Philosophy and Islamic Mysticism: Ayatollah Javadi Amoli's Perspective

Document Type : Original Article

Authors
Abbas Javareshkian 1
marziyeh Abyari 2
seyed morteza hoseini shahrudi 3
1 Associate Professor and Faculty Member at Ferdowsi University of Mashhad, Iran.
2 PhD Student in Philosophy, Ferdowsi University of Mashhad, Iran.
3 Professor and Faculty Member at Ferdowsi University of Mashhad, Iran.
Abstract
Based on the Quranic teachings and Islamic education, everything in the existential world is oriented towards God and return to Him. In this return, which is known as divine proximity (qurb ilā Allāh), every being attains closeness to the Almighty and meets Him according to its existential capacity. Hence, divine proximity constitutes the ultimate aim of man’s journey towards perfection, for which specific requirements and foundations are mentioned in transcendent philosophy and Islamic mysticism.  Based on the gradational understanding of existential reality in transcendent philosophy, divine proximity denotes man’s existential growth through existential ranks, and his existential development by elevating himself towards God’s attributes and embodying them - a process without end. However, based on the particular unity (waḥdat al-shakhṣiyyah) of existence, which is the ultimate outcome of transcendent philosophy and aligns with the unity of being (waḥdat al-wujūd) in mysticism, existential proximity lacks a productive meaning. Rather, it is the divine proximity that signifies attaining higher and more comprehensive degrees of manifestation of God’s names and attributes, as God is the Absolute Reality of Being. Indeed, existence is exclusive to Him, and all created beings are His manifestations. Thus, the level of every being’s proximity to God depends on its level of manifestation of divine names, attributes, essence, and acts. This proximity begins with self-knowledge (ma‘rifat al-nafs) and culminates in the witnessing of the annihilation (fanāʾ) of the wayfarer’s actions, qualities, and essence. 
Keywords
Proximity (Qurb)
Particular Unity (Waḥdat al-Shakhṣiyyah)
Transcendent Philosophy
Islamic Mysticism
Javadi Amoli

Subjects

  1. قرآن کریم

    1. آشتیانى، سیدجلال‏الدین(1381). ‏شرح بر زاد المسافر. چاپ سوم. قم: دفتر تبلیغات اسلامى.
    2. آملى، سیدحیدر (1368). نقد النقود فى معرفة الوجود (جامع الأسرار). تحقیق یا تصحیح هانرى کربن‏. تهران: انتشارات علمى و فرهنگى وزارت فرهنگ و آموزش عالى‏.
    3. ابن‌بابویه، محمد بن على(1398ق). التوحید (للصدوق). تحقیق هاشم حسینی. قم: جامعه مدرسین.
    4. ابن‌ترکه، صائن‌الدین على(1360). تمهید القواعد. تحقیق یا تصحیح سیدجلال‌الدین آشتیانى. تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و آموزش عالى.
    5. ابن‌طاووس، على بن موسى(1376). الإقبال بالأعمال الحسنة (ط-الحدیثة) (ج3 و 1). تحقیق جواد قیومى اصفهانى. قم: دفتر تبلیغات اسلامى.
    6. ابن‌عربی، محمد بن على(1410ق). رحمة من الرحمن فى تفسیر و اشارات القرآن‏. تحقیق محمود محمود غراب‏. دمشق: مطبعه نصر‏.
    7. ابن‌فارس، احمد بن فارس (1404ق). معجم مقاییس اللغه. تحقیق یا تصحیح هارون عبدالسلام محمد. قم: مکتب الاعلام الاسلامی.
    8. ابن‌منظور، محمد بن مکرم (1414ق). لسان العرب. تحقیق جمال الدین میردامادى.‏ چاپ سوم. بیروت: دارصادر‏.
    9. جوادی آملی، عبدالله(1388). ادب فنای مقربان (شرح زیارت جامعه کبیره) (ج3و6). تحقیق محمد صفایی. چاپ پنجم. قم: مرکز نشر اسراء.
    10. ـــــــــــــــ (1393). ادب فنای مقربان (شرح زیارت جامعه کبیره) (ج9). تحقیق قنبرعلی صمدی، احسان ابراهیمی. قم: مرکز نشر اسراء.
    11. ـــــــــــــــ (1394). بر بال اعتکاف. تحقیق یدالله مقدسی، سید کمال­الدین عمادی. چاپ دوم. قم: مرکز نشر اسراء.
    12. ـــــــــــــــ (1393). تحریر رساله الولایه (ج2). تحقیق عباس فتحیه. چاپ دوم. قم: مرکز نشر اسراء.
    13. ـــــــــــــــ (1389). تسنیم: تفسیر قرآن کریم (ج14). تحقیق عبدالکریم عابدینی. چاپ دوم. قم: مرکز نشر اسراء.
    14. ـــــــــــــــ (1384). تفسیر موضوعی قرآن کریم (فطرت در قرآن) (ج12). تحقیق محمدرضا مصطفی‌پور. چاپ سوم. قم: مرکز نشر اسراء.
    15. ـــــــــــــــ (1384). تفسیر موضوعی قرآن کریم (حیات حقیقی انسان در قرآن) (ج15). تحقیق غلام‌علی امین‌دین. چاپ دوم. قم: مرکز نشر اسراء.
    16. ـــــــــــــــ (1385). تفسیر موضوعی قرآن کریم (هدایت در قرآن) (ج16). تحقیق علی عباسیان. چاپ دوم. قم: مرکز نشر اسراء.
    17. ـــــــــــــــ (1386). رحیق مختوم ‌(ج9،4). تحقیق حمید پارسانیا. چاپ سوم. قم: مرکز نشر اسراء.
    18. ـــــــــــــــ (1386). رحیق مختوم (ج10). تحقیق حمید پارسانیا. چاپ سوم. قم: مرکز نشر اسراء.
    19. ـــــــــــــــ (1393). رحیق مختوم (ج13 و 12). تحقیق حمید پارسانیا. قم: مرکز نشر اسراء.
    20. ـــــــــــــــ (1395). رحیق مختوم (ج17). تحقیق حجج اسلام میثم واثقی، قاسم جعفرزاده، مهدی سلطانی. قم: مرکز نشر اسراء.
    21. ـــــــــــــــ (1386). سرچشمه اندیشه (ج3 و 5). تحقیق عباس رحیمیان محقق. چاپ پنجم. قم: مرکز نشر اسراء.
    22. ـــــــــــــــ (1385). سروش هدایت (ج3). تحقیق سید محمود صادقی. قم: مرکز نشر اسراء.
    23. ـــــــــــــــ (1387). عین نضاخ (تحریر تمهید القواعد) (ج1). تحقیق حمید پارسانیا. قم: مرکز نشر اسراء.
    24. رفیعی قزوینی، ابو الحسن(۱۳۶۷). مجموعه رسائل و مقالات فلسفی(ج1). تصحیح غلام‌حسین رضانژاد. تهران: نشر الزهرا .
    25. شریف رضی، محمد بن حسین(1414ق). نهج‌البلاغة. تحقیق صبحی صالح. قم: هجرت.
    26. صدرالدین شیرازى، محمد بن ابراهیم(1366). تفسیر القرآن الکریم (ج7). تحقیق محمد خواجوى‏. چاپ دوم. قم: انتشارات بیدار.
    27. ـــــــــــــــ (1360). الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة. تصحیح و تعلیق سید‌جلال‌الدین آشتیانى. چاپ دوم. مشهد: المرکز الجامعى للنشر.
    28. ـــــــــــــــ (1361). عرشیه. تصحیح غلامحسین آهنى. تهران: انتشارات مولى‏.
    29. ـــــــــــــــ (1354). المبدأ و المعاد. تصحیح سیدجلال‌الدین آشتیانى. تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران.
    30. ـــــــــــــــ (1375). مجموعه رسائل فلسفی صدر المتألهین. تحقیق و تصحیح حامد ناجى اصفهانى. تهران: انتشارات حکمت‏.
    31. ـــــــــــــــ (1363الف). ‌المشاعر. مترجمین بدیع‌الملک بن امام‌قلی عماد‌الدوله، هانری کربن. چاپ دوم. تهران: طهوری.
    32. ـــــــــــــــ (1363ب). مفاتیح الغیب. مقدمه و تصحیح محمد خواجوى. تهران: موسسه تحقیقات فرهنگى.
    33. ـــــــــــــــ (1981م). الحکمة المتعالیة فى الاسفار العقلیة الاربعة (ج1، 2، ‏3، 6، 8 و 9). چاپ سوم. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
    34. طباطبایی، محمد حسین (بی‌تا). بدایة الحکمة. قم: جماعة المدرسین فی الحوزة العلمیة بقم؛ مؤسسة النشر الإسلامی.
    35. ـــــــــــــــ (۱۳۸۶). نهایة الحکمة (ج۳). تصحیح غلام‌رضا فیاضی (ج1). قم: مرکز انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی رحمة الله.
    36. ـــــــــــــــ (1387). مجموعه رسائل (ج2). قم: مؤسسه بوستان کتاب (مرکز چاپ و نشر دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم).
    37. طوسى، محمد بن الحسن(1411ق). مصباح المتهجّد و سلاح المتعبّد (ج2). بیروت: مؤسسة فقه الشیعة.
    38. علوی‌فر، مهدیه (1397). تبیین فلسفی تکامل جهان هستی بر اساس حکمت متعالیه با تکیه بر آیات قرآن کریم. پایان‌نامه دکتری مدرسی معارف، دانشگاه پیام نور، دانشکده تحصیلات تکمیلی.
    39. فنارى، شمس‌الدین محمد حمزه(2010م). مصباح الأنس بین المعقول و المشهود. تحقیق یا تصحیح عاصم ابراهیم الکیالی. بیروت: دار الکتب العلمیه.
    40. قمشه‌اى، محمدرضا (1387). مجموعة آثار آقا محمدرضا قمشه‌اى. تصحیح حامد ناجی اصفهانی، خلیل هرامی قصرچمی. تهران: کانون پژوهش.
    41. قیصرى، داوود (1375). ‏شرح فصوص الحکم(القیصرى). تحقیق یا تصحیح سیدجلال‌الدین آشتیانى. تهران: شرکت انتشارات علمى و فرهنگى.
    42. کفعمى، ابراهیم بن على عاملى‏(1418ق). البلد الأمین و الدرع الحصین. بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات‏.
    43. مجلسى، محمد باقر بن محمدتقى(1403ق). بحار الأنوار( ط- بیروت) (ج3، 54 و 66). تحقیق جمعى از محققان. چاپ دوم. بیروت: دار إحیاء التراث العربی‏‏.
    44. مطهری، مرتضی (۱۳۷۶). درس‌هاى اسفار: مبحث حرکت (مجموعه آثار استاد شهید مطهری) (ج۱۱). تهران: صدرا.
    45. ـــــــــــــــ ‌(۱۳۷۶). درس‌هاى اسفار: مبحث زمان (مجموعه آثار استاد شهید مطهری) (ج۱۲). تهران: ‌صدرا.
    46. ـــــــــــــــ ‌(۱۳۷۶). شرح مبسوط منظومه (مجموعه آثار استاد شهید مطهری) (ج9). تهران: صدرا.

  • Receive Date 01 June 2023
  • Revise Date 23 September 2023
  • Accept Date 21 October 2023