مجمع عالی حکمت اسلامیحکمت اسلامی2423-510511شماره1-پیاپی 40-بهار 1403)20240707‘Allāmah Ṭabāṭabā’ī's Epistemological Theory on "The Reduction of Acquired Knowledge to the Knowledge by Presence" – A New Readingتقریری نو از نظریه «بازگشت علم حصولی به علم حضوری» علامه طباطبایی927199760FAحسامیزدیدانشجوی دکترای فلسفه تطبیقی، دانشگاه قماحسانکرمانشاهانیاستاد حوزه علمیه قمJournal Article20220427‘Allāmah Ṭabāṭabā’ī has explicitly stated in his various works that "acquired knowledge reduces and refers back to the knowledge by presence". Based on his different words and statements, two readings of this reduction of acquired knowledge to the knowledge by presence can be presented: 1. According to one reading, the source and origin of the abstraction of any acquired knowledge is considered to be knowledge by presence. 2. According to another reading, it is emphasized that acquired knowledge is figurative and compulsorily subjective, and thus, every acquired knowledge is actually knowledge by presence. In this paper, after explaining both readings, an attempt is made to provide a new interpretation of this theory by reconciling these two statements through finding a common point. In this reconciliation, the second reading is considered primary, and the first one is construed in its light. The result is that acquired knowledge is both subsequent to knowledge by presence (as presented in the first reading) and is in reality the same as knowledge by presence (as presented in the second reading). Although this reconciliation might initially seem contradictory, a closer examination reveals that the subsequence of acquired knowledge to knowledge by presence is of the nature of "subsequence of figurative to denotative."علامه طباطبایی در آثار مختلفشان بر این نظر تصریح کردهاند که «علم حصولی به علم حضوری بازمیگردد». با توجه به کلمات و عبارات مختلف ایشان، دو بیان از بازگشت علم حصولی به حضوری قابل برداشت است: 1. در یک بیان، مأخذ و منشأ انتزاع هر علم حصولی، یک علم حضوری دانسته شده است. 2. در بیانی دیگر بر این نکته تأکید شده که علم حصولی مجاز و اعتباری اضطراری است و ازاینرو هر علم حصولی حقیقتاً یک علم حضوری است.
در این نوشتار بعد از توضیح هردو بیان تلاش شده است تا با یافت وجهجمعی میان این دو بیان، تقریری نو از این نظریه بهدست آید. در این وجهجمع، بیان دوم اصل انگاشته شده و بیان اول به آن تأویل برده میشود و نتیجه این میشود که علم حصولی هم متأخر از علم حضوری است (بنا بر بیان اول) و هم در حقیقت همان علم حضوری است (بنا بر بیان دوم). اگرچه این وجهجمع در نگاه ابتدایی، گزارهای متناقض به نظر میرسد، اما با نگاه دقیقتر مشخص میشود که تأخر علم حصولی بر علم حضوری از سنخ «تأخر مجاز بر حقیقت» است.
https://fhi.hekmateislami.com/article_199760_f1b25b3d6fb790910883991c6eb51e42.pdfمجمع عالی حکمت اسلامیحکمت اسلامی2423-510511شماره1-پیاپی 40-بهار 1403)20240707A Critical Examination of Harari's Perspective on the Decline of Religionبررسی و نقد بیرونقانگاری دین در نگرش هراری2949199761FAمحمدعباسیدانشجوی دکتری فلسفه اسلامی دانشگاه باقرالعلوم (علیه السلام)حسنعبدیدانشیار و عضو هیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم (علیه السلام)Journal Article20220507Yuval Noah Harari, a professor of history at the Hebrew University of Jerusalem, emphasizes the significant impact of imagination on man’s social life and describes religion as a constructed reality that has played an important role in human life. According to him, with the advent of the scientific revolution and the focus on scientific discoveries, there was no longer a place for religion. As a result, religion, due to its mythological and justification-based nature, faced a kind of decline. This paper, using a descriptive-analytical method, presents a coherent explanation of Harari's scattered theories and evaluates his statements. It is shown that by examining the intrinsic content of true religion (such as Islam) and the practical conduct of believers, it becomes clear that such a religion has never been opposed to science. Therefore, what has stood in the way of human progress is a deviation in religion, not the essence of religion. Moreover, considering the role of religion in fulfilling many psychological and spiritual needs and even in properly guiding scientific achievements, one cannot deny the active role and functions of religion. Negligence towards these aspects of religion and the consequent negative outcomes in human life have led to new tendencies toward religion among many intellectuals.«یووال نوح هراری»، استاد تاریخ دانشگاه عبری اورشلیم است. او با مهم شمردن تأثیر خیالات در زندگی اجتماعی بشر، دین را واقعیتی برساختی معرفی میکند که نقش مهمی در زندگی بشر داشته است. به گفته وی، با شروع انقلاب علمی و تمرکز بر اکتشافات علمی، دیگر جایی برای دین باقی نماند؛ تاآنجاکه دین به دلیل ماهیت اسطورهای و توجیهمحورِ خود با نوعی بیرونقی مواجه شده است. در این نوشتار با روش توصیفی ـ تحلیلی، ضمن ارائه تبیینی منسجم از نظریات پراکنده هراری، گفتههای وی مورد ارزیابی قرار گرفته و نشان داده شده است که با مراجعه به محتوای درونی دین حق (مانند اسلام) و حتی سیره عملی دینداران دانسته میشود که چنین دینی هرگز در برابر علم نبوده است. بنابراین آنچه در برابر پیشرفتهای بشر قرار گرفته است، انحراف در دین بوده نه حقیقت دین.
همچنین با توجه به نقش دین در تأمین بسیاری از نیازهای روانی، معنوی و حتی جهتدهیِ صحیح به دستآوردهای علمی، نمیتوان کارکردها و نقش فعال دین را انکار کرد. غفلت از همین جنبههای دین و به تبع آن، بروز پیامدهای ناگوار در زندگی بشر، موجب گرایشهای جدیدی به دین در میان بسیاری از دانشمندان شده است.https://fhi.hekmateislami.com/article_199761_eae08e6e8d9c578532095811ab28fdbf.pdfمجمع عالی حکمت اسلامیحکمت اسلامی2423-510511شماره1-پیاپی 40-بهار 1403)20240707A Critique of the Adequacy of the Bundle Theory of Mind in Explaining "Personal Identity"نقد کفایت نظریه بقچهای ذهن در تبیین «اینهمانی شخصی»5165199762FAمحمد حسنفاطمی نیااستادیار و عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.Journal Article20210419The extent of the strength of theories of self and body to explain the problem of "personal identity" can indicate the coherence, strength, and consequently the validity of these theories. Among the theories related to self and body that do not consider a substantial essence for the self is Hume’s bundle theory of mind. This theory argues that the mind is nothing but successive series of impressions and perceptions. However, if we were to say that the mind is nothing more than successive impressions, we would define the mind as something lacking stability. As a result, we will face difficulty in explaining the challenge of "personal identity," which requires stability. Advocates of the bundle theory of mind have proposed various components such as memory, contiguity, resemblance, and causality in constructing personal identity, based on the principle of sequence of impressions. In this article, we critique these components and demonstrate that the bundle theory of mind does not have the ability to explain "personal identity" under any circumstances. Ultimately a holistic explanation for the personal identity is proposed.میزان توانایی نظریات نفس و بدن در تبیین چالش «اینهمانی شخصی» میتواند نشاندهنده میزان انسجام، استحکام و درنتیجه صحت آن نظریات باشد. ازجمله نظریات حوزه نفس و بدن که جوهری مستقل برای نفس لحاظ نمیکند، دیدگاه ذهن بقچهای هیوم است. دیدگاه مذکور قائل است ذهن همان انطباعات و تصورات متسلسل و پیدرپی است. اما اگر گفتیم ذهن چیزی جز انطباعات پیدرپی نیست، ذهن را امری تعریف کردهایم که از هیچ ثباتی برخوردار نیست؛ در نتیجه در تبیین چالش «اینهمانی شخصی» که نیاز به ثبات دارد، دچار مشکل میشویم. طرفداران نظریه بقچهای ذهن، مؤلفههای متعددی از قبیل خاطره یا حافظه، مجاورت، مشباهت و علیّت در برساخت اینهمانی شخصی بر مبنای تسلسل انطباعات ارائه دادهاند که در مقاله حاضر مؤلفههای مذکور را نقد کرده و نشان دادهایم نظریه بقچهای ذهن تحت هیچ شرایطی توانایی تبیین «اینهمانی شخصی» را ندارد و درنهایت پیشنهادی غیرتحویلی برای تبیین اینهمانی شخصی طرح کردهایم.https://fhi.hekmateislami.com/article_199762_ac785d5ed6c5805cc6668254909b9f84.pdfمجمع عالی حکمت اسلامیحکمت اسلامی2423-510511شماره1-پیاپی 40-بهار 1403)20240707An Inquiry into the Origin of the Truth of Axiomsکاوشی در منشأ تصدیق اولیات6787199766FAاحمدابوترابیدانشیار و عضو هیئت علمی موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیJournal Article20220522Undoubtedly, the discussion on axioms and their epistemic value and validity is one of the most important topics in Islamic epistemology. The debate on the validity, criteria, and reason for the truth of axioms is dependent on various foundations, one of which is the "origin of the truth of axioms." This paper examines three main topics related to the origin of the truth of axioms. First, various views of Muslim logicians regarding its origin and the way to arrive at it are presented and critiqued. Then, based on the preferred view, the unquestionability of axioms is explained through three interpretations. Following this, based on the chosen perspective, this paper examines the mode of inclusion of essential components and logical implications within the subject of axioms. It is demonstrated that based on the principles of Muslim logicians and the causal relationship between the subject and predicate of axioms and demonstrative propositions, it is possible to address the objection of "lack of connection of logical implications with the subject" and overcome the relativism arising from it - an issue that some Western philosophers, like Kant, have propagated.بیتردید بحث از اولیات و ارزش و اعتبار معرفتی آنها از مهمترین مباحث دانش معرفتشناسی اسلامی است. بحث از اعتبار، ملاک و دلیل صدق اولیات به مبانی گوناگونی وابسته است که از جمله آنها بحث از «منشأ تصدیق اولیات» است. این نوشتار سه موضوع در بحث از منشأ تصدیق اولیات را مورد بررسی قرار داده است. ابتدا دیدگاههای مختلف منطقدانان مسلمان درباره منشأ تصدیق و راه دستیابی به اولیات را بیان کرده و به نقد و بررسی آنها پرداخته است، سپس براساس دیدگاه برگزیده، استدلالناپذیری اولیات را با سه تقریر تبیین نموده و آنگاه با عنایت به نظر برگزیده، به بررسی نحوه اندراج مقومات و لوازم عقلی در موضوع اولیات پرداخته و نشان داده است که براساس مبانی منطقدانان مسلمان و تبیین رابطه علّی و معلولی میان موضوع و محمول اولیات و قضایای برهانی میتوان به شبهه «عدم ارتباط لوازم عقلی با موضوع» پاسخ داد و از نسبیگرایی برخاسته از این شبهه ـ که برخی از فیلسوفان غرب، مانند کانت به آن دامن زدهاند ـ رهایی یافت.https://fhi.hekmateislami.com/article_199766_c99bdf0b08d07b79b9542fb3b5c22348.pdfمجمع عالی حکمت اسلامیحکمت اسلامی2423-510511شماره1-پیاپی 40-بهار 1403)20240621The Concept of Gradation of Existence and Its Implications on Education - Examining the Doubts Casted on itواکاوی تردیدزایی بر انگارۀ تشکیک وجود و پیامد آن در تعلیم و تربیت89107199767FAمحمدرضاارشادی نیادانشیار و عضو هیئت علمی دانشگاه حکیم سبزواریJournal Article20220706An article titled "A Critical View on the Grace-Centered Approach in Islamic Philosophy and Its Implications on Education" was written with the intent to entirely refute the principles of philosophy of education from the perspective of Muslim philosophers. This article relies on the claims of opponents of Islamic philosophy and the criticisms of well-known anti-philosophy Ash’arites (such as Al-Ghazālī). It repeats almost all their assertions as accepted premises without citation. The article then makes a brief and insufficient comparison between two competing theories in education, "Sequentialism" and "Parallelism," and derives the hybrid term "Asynchronous Parallelism." What the aforementioned article calls a "critical view" comprises unsupported claims about the history of philosophical issues, irregular classification of Islamic philosophical schools (sometimes as "Peripatetic, Illuminationist, and Essentialist," and other times as "Cause-centered and Grace-centered"), and deeming the concept of gradation as ineffective as a fundamental principle in the grace-centered approach. It often repeats, without reference, the criticisms of anti-philosophy Ash'arites and their peers to specific philosophical views and theological outcomes. A thorough analytical and critical investigation reveals that the article's claims about philosophical issues and intentions are merely reiterations of claims by anti-philosophers. Due to a lack of adequate technical knowledge while explaining and making judgement, the article uses the discredited views of others to reject and cast doubt on Islamic wisdom. Consequently, it makes a biased, unjustified, and unsupported conclusion about education.مقالهای با عنوان «نگاهی انتقادی به رویکرد فیض محور در فلسفه اسلامی و پیامدهای آن در تعلیم و تربیت» به سودای نفی کلیت مبانی فلسفه تعلیم و تربیت در دیدگاه حکمای اسلامی به ادعاهای معارضان حکمت اسلامی و شبهات فلسفهستیزان مشهور اشعری، همانند غزالی، اتکا نموده و غالب قریب به اتفاق مدعاهای آنان را بدون ارجاع، تکرار کرده و به عنوان «ارسال مسلمات» سند پنداشته و با نفی ادعائی دو نظریة «توالیگرایی» و «توازیگرایی» به عنوان دو رقیب دربارة تعلیم و تربیت، و مقایسة گذرا و ناکافی آن دو، عنوان تلفیقی «توازیگرایی ناهمزمان» را استحصال نموده است. آنچه این مقاله «نگاه انتقادی» نامیده متشکل است از ادعاهای نامستند درباره تاریخ مسایل فلسفی، تقسیمبندی ناهنجار مکاتب فلسفی اسلامی گاهی به «مشایی، اشراقی و اصالت وجودی» و گاهی به «دو گروه علتمحور و فیضمحور»، نیز ناکارآمد دانستن انگارة تشکیک به عنوان اصل مبنا در رویکرد فیضمحور و اغلب تکرار بدون نشان خردهگیریهای فلسفهستیزان اشعری و همگنانشان بر آراء فلسفی و رهاوردهای الهیاتی. کاوش نشان میدهد آنچه این مقاله دربارة مسائل و مقاصد فلسفی ادعا کرده مضاف بر تکرار مدعاهای فلسفهستیزان، در مقام استحصال، تبیین و داوری از آگاهی فنی لازم برخوردار نبوده و اظهارات مردود را مبنای رد و تردید علیه حکمت اسلامی قرار داده و در نتیجه رهاوردی نامبین، ناموجه و نامستدل را در بارة تعلیم و تربیت رقم زده استhttps://fhi.hekmateislami.com/article_199767_009bc9f28f450cdb03403de94203faa0.pdfمجمع عالی حکمت اسلامیحکمت اسلامی2423-510511شماره1-پیاپی 40-بهار 1403)20240707The Arguments of Opponents of the Idea "The End Justifies the Means": A Critical Examinationبررسی انتقادی ادله مخالفان مسأله «توجیه وسیله توسط هدف»109122199769FAرامینعزیزیدانشجوی دکتری حکمت متعالیه دانشگاه فردوسی مشهدجهانگیرمسعودیاستاد فلسفه و کلام دانشگاه فردوسی مشهد (نویسنده مسئول)سید مرتضیحسینی شاهرودیاستاد فلسفه و کلام دانشگاه فردوسی مشهدJournal Article20220328Human beings possess willpower, which they can immediately recognize upon introspection. Undoubtedly, humans perform their voluntary actions with knowledge and awareness, and certainly, they pursue goals and ends in their voluntary actions. Often, to achieve a goal, a person must undertake multiple actions for the ultimate goal to be realized. One of the significant issues in philosophy of ethics that has engaged the minds of philosophers is whether "the ethical nature of the goal morally justifies the adoption and execution of unethical means." Some believe that the sanctity and goodness of the goal causes its means to be good. However, others argue that the end does not justify the means. The absolute stance on this issue has led opponents to completely reject it, citing arguments that, in the authors' view, are incomplete in proving their claims. Furthermore, by referring to Islamic teachings, one can find principles and instances that challenge the absolute rejection of this view.<br /> انسان موجودی است دارای اراده که به محض رجوع به درون خود آن را مییابد. بدون تردید انسان افعال ارادی خود را از روی علم و آگاهی انجام میدهد و قطعاً در فعل ارادی خود بهدنبال هدف و غایتی است. چهبسا برای رسیدن به یک هدف باید فعلهای متعدد از انسان صورت گیرد تا هدف اصلی تحقق پیدا کند. یکی از مسائل مهمی که در فلسفه اخلاق ذهن فیلسوفان را به تفکر وا داشته این است که "اخلاقی بودن هدف، اتخاذ و انجام وسایل غیر اخلاقی را توجیه اخلاقی میکند یا خیر"؟<br />گروهی معتقدند که قداست و حسن هدف موجب حسن وسیله میشود. اما برخی دیگر معتقدند که هدف وسیله را توجیه نمیکند. مطلقانگاری این مسأله باعث شده که مخالفان آن را بهطور کلی مردود بدانند و به ادلهای استناد کنند که به نظر نگارندگان در اثبات مدعایشان ناتمام است. بهعلاوه اینکه با رجوع به تعالیم اسلام میتوان مبانی و مصادیقی را یافت که بهطور کلی مردود بودن این دیدگاه را خدشهدار میکندhttps://fhi.hekmateislami.com/article_199769_fb278073d24f23ebd3075947bd8673c7.pdfمجمع عالی حکمت اسلامیحکمت اسلامی2423-510511شماره1-پیاپی 40-بهار 1403)20240707Explaining the Commonality between Theism and Atheism in the Argument from Natural Order: Refining the Epistemic Contribution of the Teleological Argument from Natureتبیین وجه اشتراک توحید و الحاد در برهان نظم طبیعتشناختی: تتمیم معرفتبخشی برهان نظم طبیعتشناختی123140199771FAطیبهخسرویدکتری گروه فلسفه و کلام، دانشگاه قم0000-0001-9981-4562Journal Article20230513After Darwin's theory, the teleological argument from design faced numerous challenges and transformations to the extent that it could no longer explain order according to modern science, as the final cause was unable to account for Darwin's theory. In fact, there was a need for an argument from nature that could, in line with the transformation of Aristotelian natural philosophy, explain the existence of order and its connection to the creator of order within empirical sciences. This is because the teleological intent in Aquinas's argument from design, based on the final cause, suggested the will of an intelligent agent behind the world. But it seemed, the theory of evolution - understanding nature through the "efficient cause" – has rendered this transcendental intelligence unnecessary. Thus, the teleological argument from design failed to align with modern science and gradually, its application to the existence of God was deemed unscientific and unnecessary. Therefore, it is necessary to articulate order in such a manner and utilize it differently in theology and in the defense of theism, so that the empirical order of the world continues to necessitate the existence of God. In reality, it can be shown that the efficient naturalistic order is the only common point between monotheism and atheism that cannot be effective in attributing to the existence or non-existence of God. It is necessary to refine and complete this natural order in defense of theism. Based on this, the teleological argument from design remains significant in its own right.پس از نظریه داروین، برهان نظم غایتشناختی دچار چالشها و تحولات بسیاری شد به طوریکه نمیتوانست نظم را مطابق با علم جدید تبیین کند؛ چراکه علت غایی قادر به تبیین نظریه داروین نبود. درواقع نیاز به یک برهان طبیعتشناختی بود تا بتواند همگام با تحول در طبیعیات ارسطویی، در علوم تجربی وجود نظم و ارتباط آن را با خالق نظم تبیین کند؛ زیرا غایتمندی در برهان نظم آکوئیناس با ابتناء بر علت غایی حاکی از اراده فاعل هوشمندی در پس پرده جهان بود که در ظاهر به نظر میرسید نظریه تکامل با فهم طبیعت براساس «علت فاعلی»، جهان را بینیاز از این هوش ماورائی میکند. بدینسان برهان نظم غایتشناختی توان همسو شدن با علم جدید را پیدا نکرد و کمکم تطبیق آن بر وجود خدا امری غیر علمی و غیر ضروری محسوب شد. لذا لازم است نظم را بهگونه تبیین کرد و به نحو دیگری از آن در الهیات و دفاع از خداباوری بهره جست تا همچنان نظم تجربی جهان نیازمند به ضرورت وجود خدا باشد. در واقع میتوان نشان داد که نظم فاعلی طبیعتشناختی تنها نقطه مشترک توحید و الحاد است که در استناد به وجود و عدم وجود خدا نمیتواند کارآمد باشد و نیاز است تا این نظم طبیعی در دفاع از خداباوری تتمیم شود. بر این اساس برهان نظم غایتشناختی همچنان در جایگاه خود اهمیت دارد.https://fhi.hekmateislami.com/article_199771_3ad7ec9fdb619fd7207991e3d5b26bfd.pdfمجمع عالی حکمت اسلامیحکمت اسلامی2423-510511شماره1-پیاپی 40-بهار 1403)20240707The True Attribution of Mental and Practical Concepts to God - A Critique of Alston's Perspective based on Mullā Ṣadrā's Principlesنقد نظریه آلستون درباره انتساب حقیقی مفاهیم ذهنی و عملی به خدا از منظر مبانی ملاصدرا141161199772FAمصطفیایزدی یزدان آبادیدانشجوی دکتری فلسفه دین دانشگاه تهرانJournal Article20220226Speaking truly about God has always been one of the most challenging discussions in the history of theology and philosophy. Some deny this possibility, while others believe in the possibility of speaking truly about God. Alston, in line with functionalism, attempts to prove the possibility of truly attributing mental and practical concepts to God. He considers the attribution of mental concepts dependent on the attribution of practical concepts. In the practical concepts, he speaks of the possibility of constructing practical concepts attributable to God that are not derived from human practical concepts. In this way, he tries to prove the ascription of both mental and practical concepts to God. However, he ends up with circular reasoning and attempts to resolve it. This paper establishes that, firstly, Mullā Ṣadrā does not consider the possibility of truly attributing mental concepts dependent on the attribution of practical concepts. Secondly, using the principles of univocality and gradation, he truly attributes perfections to God. It also seems that the problems faced by Alston can be resolved based on the principles of Mullā Ṣadrā.سخن گفتن حقیقی درباره خداوند همواره یکی از چالشبرانگیزترین بحثها در تاریخ الهیات و فلسفه بوده است. گروهی منکر آن بوده و گروهی نیز معتقد به امکان سخن گفتن حقیقی درباره خداوند هستند. "آلستون" مطابق با نظریه کارکردگرایی سعی میکند امکان اسناد حقیقی مفاهیم ذهنی و عملی به خداوند را اثبات کند. وی اسناد مفاهیم ذهنی را متوقف بر اسناد مفاهیم عملی میداند و در مفاهیم عملی، از امکانِ ساختن مفاهیم عملی قابل اسناد به خدا که از مفاهیم عملی انسانی گرفته نشدهاند، سخن میگوید و بدین نحو حمل مفاهیم ذهنی و عملی را بر خداوند اثبات میکند. وی در این باره دچار مشکل دور میشود و سعی در حل آن دارد. ما بیان خواهیم کرد که ملاصدرا اولاً امکان اسناد حقیقی مفاهیم ذهنی را متوقف بر اسناد مفاهیم عملی نمیداند و ثانیاً با استفاده از مبانی اشتراک معنوی و تشکیک، کمالات را بهصورت حقیقی به خداوند اسناد میدهد. همچنین به نظر میرسد مشکلاتی که آلستون به آنها دچار شده است، طبق مبانی ملاصدرا قابل حل میباشند.https://fhi.hekmateislami.com/article_199772_05fb8165ddb39b39ad18b10298344385.pdfمجمع عالی حکمت اسلامیحکمت اسلامی2423-510511شماره1-پیاپی 40-بهار 1403)20240707A New Reading of the Theory of Causal Explanation of Voluntary Actionتقریری نوین از نظریه تبیین علّی از کنش ارادی163185199774FAمهدیعبدالهیدانشیار و عضو هیئت علمی مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران0000-0003-2252-0544سیدحمید رضاحسنیدانشیار و عضو هیئت علمی گروه فلسفه علوم انسانی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.قم، ایرانJournal Article20220410Islamic philosophers consider man as "agent-by-intention" in his voluntary actions, performing bodily acts with the motive of achieving an ultimate purpose. The mental existence of this purpose is seen as the final cause of the action. This study, based on library resources and using analytical, rational argumentation and introspection methods, elucidates the stages and principles of voluntary action. According to this research, the final cause of voluntary action is the agent's love for the goal rather than its mental existence. The primary aim of the agent in voluntary action is to achieve the goal associated with it. However, since this goal cannot be realized without performing the action, the love for the goal, as the final cause, renders the action leading to it desirable and prompts the agent to undertake it. The goal of the action may also serve as a prelude to achieving a higher goal, and its desirability will be dependent on the desirability of the subsequent goal. In voluntary actions, there are multiple sequential purposes, and the desirability of each goal depends on the desirability of the resulting outcome. Due to the impossibility of an infinite regress in real causes, the series of sequential final causes of an action, i.e., the agent's sequential love for each action and its resulting outcome, must ultimately end at the first final cause. Introspection of the voluntary agent and rational argumentation show that this fundamental love is the agent's love for himself and his perfections.فیلسوفان اسلامی انسان را در کنشهای ارادیاش «فاعل بالقصد» میدانند که افعال بدنی را با انگیزه دستیابی به غایتی انجام میدهد و وجود ذهنی غایت، علت غایی کنش است. این پژوهش به استناد منابع کتابخانهای و با روش تحلیل و استدلال عقلی و دروننگری، مراحل و مبادی کنش ارادی را تبیین میکند. بنا بر این پژوهش، علت غایی کنش ارادی، وجود حبی غایت برای کنشگر است نه وجود ذهنیاش.<br />مطلوب اصلی کنشگر در کنش ارادی، دستیابی به هدف مترتب بر آن است. اما چون هدف مزبور بدون انجام کنش تحقق نمییابد، محبت به هدف بهمثابه علت غایی موجب مطلوبیت فعل منتهی به آن و اقدام کنشگر به انجام آن میشود. غایت کنش نیز ممکن است مقدمه رسیدن به هدفی بالاتر باشد. در نتیجه مطلوبیتش تابع مطلوبیت غایت مترتب بر آن خواهد بود. در افعال ارادی مقاصد طولی متعددی وجود دارند که مطلوبیت هر هدف تابع مطلوبیت نتیجه مترتب بر آن است.<br />بهمقتضای امتناع تسلسل در علل حقیقی، سلسله علل غایی طولی یک کنش، یعنی محبتهای طولی کنشگر به هر کنش و نتیجه مترتب بر آن باید به علت غایی نخستین منتهی شود. دروننگری کنشگر ارادی و استدلال عقلی نشان میدهند که این محبت اصیل، محبت کنشگر به خود و کمالات خود استhttps://fhi.hekmateislami.com/article_199774_41e052377dfac7a501640d0265da74ed.pdfمجمع عالی حکمت اسلامیحکمت اسلامی2423-510511شماره1-پیاپی 40-بهار 1403)20240707The Application of Logic in Deriving the Arguments of "Contingency and Necessity" and "Existential Indigence" for Proving God from the Quranکاربرد منطق در کشف برهان «امکان و وجوب» و «امکان فقری» بر اثبات وجود خدا در قرآن187202199777FAاحمدملکیاستاد حوزه علمیه قم0009-0003-8435-5780Journal Article20220427Philosophers, using their unique philosophical terminologies and language, have presented strong proofs for establishing the existence of the Almighty God. On the other hand, arguments for proving the existence of God can also be presented from the verses of the Quran. But is it possible to derive these philosophical proofs from the Quranic verses, and even claim that philosophers have derived their proofs from the revealed source? This research aims to provide an affirmative answer to this question by using the rational principles of logic to derive and elucidate the premises of certain proofs for God's existence in the Quran. The following will be illustrated: (1) rationality of the concepts in this holy book; (2) the inseparability of the Quran and logical reasoning; (3) an aspect of Qur’anic scientific miraculousness. The present study, using a descriptive-analytical method, examines two philosophical arguments for establishing God's existence in historical order: the argument of contingency and necessity, and the argument of existential indigence. The philosophers have extracted the first argument from verse 35 of Surah At-Ṭūr and the second argument from verse 15 of Surah Fāṭir.فلاسفه با اصطلاحات و لسان فلسفی خاصِ خود، براهین محکمی بر اثبات وجود خدای سبحان بیان نمودهاند. از طرف دیگر، از آیات قرآن نیز میتوان استدلالهایی بر اثبات وجود خدای متعال ارائه نمود. اما آیا میتوان این براهین فلسفی را از آیات قرآن استفاده کرد و حتی بهنوعی ادعا کرد که فلاسفه براهین خود را از سرچشمه وحی استفاده نمودهاند؟ این پژوهش با استفاده از ضوابطِ عقلیِ علم منطق در کشف و تبیین مقدمات برخی براهین اثبات وجود خدا در قرآن، در صددِ اثبات عینی پاسخ مثبت به این سؤال برآمده است تا اولاً نمونهای از عقلانی بودنِ مفاهیم این کتاب آسمانی، ثانیاً جلوهای از تفکیکناپذیری قرآن و برهان بهصورت عینی و مصداقی و ثالثاً جنبهای از اعجاز علمی آن را به سهم خود آشکار نماید.
تحقیق پیشرو با روش توصیفی ـ تحلیلی دو برهان از براهین فلسفی اثبات وجود خدا را به ترتیب نظم تاریخی، یعنی برهان امکان و وجوب و برهان امکان فقری بیان نموده است. ایشان برهان اول را از آیه 35 سوره طور و برهان دوم را از آیه 15 سوره فاطر استخراج کرده است.https://fhi.hekmateislami.com/article_199777_58e0205abdb3b6776a059e8abe61ea11.pdfمجمع عالی حکمت اسلامیحکمت اسلامی2423-510511شماره1-پیاپی 40-بهار 1403)20240707The Manifestation of True Love in the Rational Soul: Shahāb al-Dīn Suhrawardī Perspective, with Emphasis on the Treatise "Mūnis al-‘Ushāq"تجلی عشق حقیقی در نفس ناطقه از منظر شهابالدین سهروردی، با تأکید بر رساله مُونس العُشاق203221199778FAفرخندهمنصوریاندانشجو دکترای فلسفه اسلامی، واحد تهران شمال،دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایرانسید سعیدلواسانیاستادیار گروه فلسفه، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران، (نویسنده مسئول)حسینیزدیاستادیار گروه فلسفه، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایرانJournal Article20221105Shaykh Shahāb al-Dīn Suhrawardī, the founder of the Illuminationist school, holds a unique perspective on the concept of love. In his view, a sage (ḥakīm) is someone deeply immersed both in reason and argument, as well as in love and mysticism. Suhrawardī has addressed the topic of love more extensively in two of his works. In "Ḥikmat al-Ishrāq", love among transcendent beings can be seen in the discussion on light (Nūr) and the relationship between lights. In the philosophical and mystical treatise "Ḥaqīqat al-‘Ishq", he explores the topic of love in a symbolic and illuminationist manner across 12 separate chapters. This article aims to explore the essence of love in Suhrawardī's thought, with Emphasis on the Treatise "Mūnis al-‘Ushāq", and to explain how love manifests in the soul. In this regard, the soul must understand the four stages that are the preliminaries to love: (1) the conformity of the soul with love, (2) the purification and refinement of the soul, (3) the happiness and pleasure of the soul, and (4) the wisdom of worship and its role in attaining true love. By passing through these essential stages, the soul reaches purity and sincerity. At this point, love will manifest in the soul such that the light of the rational soul will no longer see itself, will renounce itself, and will unite with the Light of Lights, ultimately annihilating itself in the Truth. The manner in which love manifests depends on the degree of conformity and harmony of the soul with the essence of love and the understanding of the congruence of love with the soul's perfections. However, this crucial process can only occur if the soul can dispel darknesses and create a suitable foundation for love.شیخ شهابالدین سهروردی بنیانگذار مکتب اشراقی نگاه ویژهای به مقوله عشق دارد. از منظر او حکیم کسی است که هم متوغل در عقل و برهان و هم متوغل در عشق و عرفان باشد. شیخ در دو اثر خود بیش از سایر آثارش به مقوله عشق پرداخته است. در حکمت الاشراق در مبحث نور و رابطه انوار با یکدیگر عشق میان موجودات متعالی دیده میشود و در رساله عرفانی فلسفی حقیقةالعشق با بیان اشراقی و رمزی در ۱۲ فصل بهطور جداگانه به مبحث عشق پرداخته است.
در این مقاله هدف آشنایی با حقیقت عشق در اندیشه شیخ، بهویژه از منظر مونس العشاق و چگونگی حلول عشق بر نفس بیان شده است. در این راستا نفس باید مراحل چهارگانه که مقدمات عشق را فراهم میکند بشناسد (تطابق نفس با عشق، طهارت و تهذیب نفس، سعادت و لذت نفس، حکمت عبادت و نقش آن در تحصیل عشق حقیقی).
با گذر از این ضروریات، نفس به طهارت و خلوص میرسد. آنگاه عشق در نفس متجلی خواهد شد که نور نفس ناطقه دیگر خود نبیند و ترک خود کند و با نورالانوار متحد شود و در حق فانی گردد. نحوه تجلی عشق بستگی به درصد تناسب و تجانس نفس با حقیقت عشق و ادراک انطباق عشق با کمالات نفس دارد که البته این مهم صورت نمیپذیرد، مگر آنکه نفس بتواند غواسق را برطرف نماید و بستری مناسب برای عشق بسازد.https://fhi.hekmateislami.com/article_199778_e3b96c5d5871b79f43489a928a4091ef.pdf