مجمع عالی حکمت اسلامی حکمت اسلامی 2423-5105 6 شماره1-پیاپی 20 (بهار 98) 2019 07 23 Allamah Tabatabei on Socially-posited Concepts and their Methodological Implications in Social Sciences چیستی اعتباریات اجتماعی از دیدگاه علامه طباطبایی و لوازم روش شناختی آن در حوزه علوم اجتماعی 101 115 91313 FA رضا ملایی دانشجوی فلسفه علوم اجتماعی دانشگاه باقرالعلوم (ع) حسین سوزنچی دانشیار و عضوهیئت علمی دانشگاه باقرالعلوم (ع) 0000-0003-1733-3138 Journal Article 2018 08 29 Allamah Tabatabaei's theory of mentally-posited concepts characterizes social concepts as socially-posited ideas coming into being only after the formation of a society; they may acquire their meanings merely in a society making social activities possible; they are mainly changeable though fixed in a few cases; and they might be used as tools in order to help us meet our needs and achieve our social perfection. <br />    Such socially-posited concepts are influenced by objective realities, though they may not come into being unless through the agreements of the peopel and social contracts. They, accordingly, do not exist independently in the outside world, or rather they exist intersubjectively. The dependence of socially-posited concepts on social contract and their mere intersubjective existence lower the grade of social propositions from certainty to that of well-known admitted or axiomatic premises. This will change the methodology of social sciences and practical philosophy in general and deprive this branch of knowledge from apodictic demonstration into dialecticism. In the tradition of Muslim philosophers, however, practical philosophy and the social sciences developed thereunder have always been supported by apodictic demonstration methods.  <br />    As a result, Allamah Tabatabaei's theory of mentally-posited concepts and its impact on the decline of methodology of practical philosophy and the social sciences developed thereunder demands a serious revision. At least, we are demanded to reconstruct the above theory in the field of socially-posited concepts and to refer to the tradition of Muslim philosophers in this field. نظریه اعتباریات علامه طباطبایی، مفاهیم اجتماعی را اعتباریاتی اجتماعی معرفی می‌کند که پس از تشکیل اجتماع، «به وجود می‌آیند، با اجتماع معنا می‌یابند، کنش اجتماعی را ممکن می‌سازند، عمدتاً متغیر و در اندک مواردی ثابت بوده و همچنین ابزارهایی برای رفع نیازها و نیل به کمالات اجتماعی» هستند. این اعتباریات، اگرچه می‌توانند متأثر از واقعیات خارجی باشند، لکن بدون تطابقات عقلا و توافقات اجتماعی آنها تحقق نمی‌یابند. ازاین‌رو فاقد هستی در جهان خارج بوده و صرفاً از هستی‌ای بین‌الاذهانی بهره‌مند می‌باشند. اتکاء اعتباریات اجتماعی به توافقات اجتماعی و انحصار هستی آنها در بین‌الاذهانیت، گزاره‌های علوم اجتماعی را از گزاره‌های یقینی به گزاره‌های مشهوره، مسلمه و مقبوله تنزل می‌دهد. از آن پس علوم اجتماعی و به‌طورکلی حکمت عملی با چرخشی روش‌شناختی مواجه ساخته و این حکمت را از حکمتی برهانی محروم می‌سازد و آن را به ‌سوی حکمت جدلی سوق می‌دهد. درحالی‌که در سنت فیلسوفان مسلمان حکمت عملی و علوم اجتماعی شکل گرفته ذیل آن، همواره متکی به روش‌های برهانی بوده است. در نتیجه تأثیر نظریه اعتباریات علامه طباطبایی بر تنزل روش‌شناختی حکمت عملی و علوم اجتماعی شکل گرفته ذیل آن، مقتضی بازنگری و یا دست‌کم بازسازی نظریه اعتباریات در حوزه اعتباریات اجتماعی و بازگشت به سنت فلیسوفان مسلمان در این حوزه است. https://fhi.hekmateislami.com/article_91313_06466ce7b0c92d0fd54aad2df1da5c7d.pdf