مجمع عالی حکمت اسلامی حکمت اسلامی 2423-5105 3 شماره 2 - پیاپی 9 (تابستان 1395) ویژه‌نامه فلسفه علوم انسانی 2016 12 21 Theory of considered sciences as a social theory from the viewpoint of Allama Tabatabaei and Muhaqqiq Iraqi نظریه اعتباریات به‌‏مثابه فرانظریه اجتماعی نزد علامه طباطبایی و محقق عراقی 101 135 44822 FA سیدحمید رضا حسنی استادیار و عضو هیئت علمی گروه فلسفه علوم انسانی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران هادی موسوی استادیار و عضو هیئت علمی گروه فلسفه علوم انسانی پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران 0000-0002-4936-4492 Journal Article 2016 03 01 The author tries to present the theory of conventionality advocated by thinkers like Muhaqqiq Iraqi and Allama Tabatabaei in a way that leads to a social theory capable of ontologically explaining human behaviors whether individual or social. The article however gives more attention to the social aspect of the theory. We cannot attain this goal unless we are familiar with the classifications made by philosophers. The familiarity with this classification helps us determine which category the social phenomena belong to.  According to Iraqi when we consider the concepts of 'seller' and 'buyer' an objective instance of a considered identity (for example ownership) emerges which enable us to derive from them the concept of ownership. This newly obtained considered identity is the social reality of buying and selling which arise from a social act. Making a philosophical investigation about the foundations of consideration, Allama Tabatabaei creates a link between consideration and human will shedding thus light on the psychological elements of consideration and the methodology of making a research on considered things. Such inquiries by Allama bring to light his theory concerning social facts and the theories presented by usuli scholars like Muhaqqiq Iraqi. در این نوشتار سعی داریم نظریه اعتبار و مفاهیم اعتباری را در نگاه اندیشمند‌انی چون محقق عراقی و علامه طباطبایی به هدف به دست آوردن یک فرانظریه اجتماعی به نمایش بگذاریم. این نظریه توانایی تبیین هستی‌شناختی پدیده‌های رفتاری انسانی، اعم از پدیده‌های فردی و اجتماعی را داراست. با این وصف، تمرکز بیشتر این مقاله بر حیث اجتماعی این نظریه است. این مهم آنگاه میسر می‌شود که ما شناختی از دسته‌بندی‌های موجود نزد فیلسوفان و متفکران به‏‌دست آوریم تا بدان واسطه مشخص کنیم پدیده‌های اجتماعی ذیل کدام تقسیم‌بندی می‌گنجند. به نظر محقق عراقی هنگام اعتبارِ فروشنده و خریدار، مصداقی به حمل شایع از هویت اعتباری ـ برای مثال ملکیت ـ پدید می‌آید که موجب می‌شود بتوانیم مفهوم ملکیت را از آن هویت اعتباریِ پدیدآمده، اخذ کنیم. این هویت اعتباری نوپدید، همان واقعیت اجتماعی خرید و فروش است که ناشی از کنش اجتماعی است. علامه طباطبایی با کاوشی فلسفی در بنیادهای اعتبار، نسبت آن را با عقل عملی و اراده انسانی برقرار می‏‌کند و از این طریق اصول روش‏‌شناختی اعتبار و نحوه تحقیق را درباره اعتباریات هویدا می‏‌سازد. چنین کاوش‏‌هایی از طرف علامه، نظریه کلان اجتماعی را در خصوص واقعیت‏‌های اجتماعی به نمایش می‏‌گذارد و پرتو نوری بر نظریات محققان اصولی مانند محقق عراقی می‏‌افکند. https://fhi.hekmateislami.com/article_44822_c9d64f4101b5c9a415f45c377b780f6b.pdf