برتری و مزایای برهان صدیقین در میان براهین اثبات وجود خدا

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار و عضو هیئت علمی مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره)

چکیده

یکی از عمده‌ترین مسائل فلسفی، اثبات وجود خداست. طبیعی‌دانان، متکلمان و فیلسوفان به اثبات خدا اهتمام داشته‌اند. اما فیلسوفان طراز اولی مانند فارابی، ابن‌سینا، محقق طوسی و ملاصدرا و اتباع او با تأملات دقیق‌ برهان طبیعی‌دانان از طریق حرکت، یا متکلمان از طریق حدوث عالَم و حتی برهان فیلسوفان از طریق امکان را هر چند معتبر می‌دانند، اما معتقدند که واقعاً هلیه بسیطه وجود خدا را اثبات نمی‌کنند، مگر بالعرض؛ چرا که این دسته براهین، محدودیت روشی و محدودیت یقین موقت دارند و نیز در احوال ممکن و در وجود نعتی خدا ـ نه وجود نفسی او ـ متوقف می‌گردند و ضرورت ازلی و در نهایت هلیه بسیطه واجب را اثبات نمی‌کنند. اما برهان صدیقین این محدودیت‌های پنج‌گانه را ندارد. ابن‌سینا اولین تقریر صدیقین را ارائه کرده که به اعتقاد ملاصدرا حد نصاب صدیقین را ندارد. ملاصدرا برهان دیگری اقامه کرده و نشان داده است که از این برهان علم به وجود خدا از طریق خود خداست. اما علامه طباطبایی تقریر دیگری از برهان صدیقین را ارائه داده که در آن حتی واقعیت به غنی و فقیر تقسیم نمی‌شود و درعین‌حال وجود نفسی واجب به ضرورت ازلی اثبات می‌شود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Priority of the Proof of the Truthfuls over all others for the Existence of Allah

نویسنده [English]

  • askari solaimani amiri
An associate professor and a faculty member at Imam Khomeini Institute of Research and Education
چکیده [English]

One of the most important issues of philosophy is to prove the existence of Allah. Naturalist philosophers, theologians and metaphysicians have since long been trying to prove the existence of Allah. The top-class philosophers such as Farabi,  Ibn Sina, al-Tusi, Mulla Sadra and his followers have considered each of the physico-theological arguments of motion, that of theologians from the temporal world and that of philosophers from contingency valid arguments; nonetheless, they hold that those arguments fail to prove the simple whetherness (whether He exists) unless through something else. Since they suffer from some limitations of method or that of provisional certainty they cannot pass through the position of contingent things or that of His existence as a description -rather than His self-subsisting existence- this type of arguments fail to prove His eternal necessity and at last His simple whetherness. However, the Proof of the Truthfuls comes free from those five limitations.
   Ibn Sina has suggested the first account of the Truthfuls Proof which Mulla Sadra holds does not meet the required standard. Mulla Sadra has suggested a different account of such a proof by which we come to know the existence of Allah through Allah Himself. Allamah Tabatabaei has proposed another account of such a proof in which no classification into the rich and the poor is mentioned, and still it proves the self-subsisting existence of Allah through the modality of eternal necessity (which is far above essential necessity) .

کلیدواژه‌ها [English]

  • argument from creation
  • argument from motion
  • argument from temporal world
  • argument of the Truthfuls
  • necessary being
  • Ibn Sina
  • Mulla Sadra
  • Allamah Tabatabei
  1. ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله (1379).الاشارات و التنبیهات مع الشرح. بی‌جا: دفتر نشر کتاب.
  2. ـــــــــــــــــــــــ (1375ق).الشفاء، «البرهان». تحقیق ابوالعلا العفیفی. قاهره: مطبعة الامیریة.
  3. سلیمانی امیری، عسکری (1395الف).اصول و قواعد برهان (ج1). قم: انتشارات حکمت اسلامی.
  4. صدرالدین شیرازی، محمدبن‌ابراهیم (1981م).الحکمة المتعالیة فی الاسفار الاربعة العقلیه (ج6،1). بیروت: [بی‌نا].
  5. ـــــــــــــــــــــــــــــــــ (1360).الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة. بی‌جا: مرکز نشر دانشگاهی.
  6. قطب‌الدین شیرازی، محمودبن‌مسعود (1388). شرح حکمة الاشراق (ج1). تهران: انتشارات حکمت.