حکمت اسلامی

حکمت اسلامی

بررسی برهان وجدان اخلاقی بر وجود خدا با تأکید بر دیدگاه علامه محمد تقی جعفری‌

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری جریان‌های کلامی معاصر مجتمع آموزش عالی امام خمینی جامعة المصطفی العالمیه، قم ، ایران.
2 استادیار و عضو هیئت علمی جامعة المصطفی العالمیه
چکیده
وجدان اخلاقی که ویژگی خاص نفس انسانی است، به عنوان برهان برای شناخت و اثبات خدای متعال میان متفکران اسلامی قرار نگرفته است. در آثار مکتوب علامه جعفری مطالبی وجود دارد که میتوان از آنها توجه دادن انسان به این ویژگی نفس و چگونه برهان قرار گرفتن آن را استفاده کرد. با توصیف و تحلیل گفتار علامه، وجدان اخلاقی به عنوان راهنمای مطمئن درونی، وادارکننده به کارهای نیک، سرزنشکننده از انجام کارهای نادرست، زمینهساز خداشناسی حضوری، سبب اصلاح و تکامل نفس، شکوفاکننده عواطف و احساسات قدسی، توجه دادن به اوصاف اخلاقی خداوند، پیک خداوند در درون انسان، انعکاسدهنده صفات خداوند و جلوهای از کمال الهی است. در صورت توجه شخصیت انسانی به فعالیتهای وجدان اخلاقی و زدودن موانع شکوفایی آن، بهترین وسیله برای رساندن انسان به حقایق و دریافت حضوری خداوند است. بنابراین وجدان اخلاقی اساسیترین عامل درونی و قابل اعتنا برای دریافت و اثبات شهودی خداوند است؛ خدایی که به صورت ذاتی واجد برترین اوصاف اخلاقی و محیط بر همه نفوس انسانهاست.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The Proof from Moral Conscience for the Existence of God: With Emphasis on the View of Allamah Mohammad Taqi Jafari

نویسندگان English

Ghulamhossain Erfani 1
محمد رضاپور 2
محمد باقر قیومی 2
1 PhD Graduate in Contemporary Theological Movements, Imam Khomeini Higher Education Complex, Al-Mustafa International University, Qom, Iran.
2 Assistant Professor and Faculty Member, Al-Mustafa International University.
چکیده English

Moral conscience, as a distinctive feature of the human soul, has not generally been treated among Islamic thinkers as a proof (burhān) for the cognition and establishment of God. However, within the writings of Mohammad Taqi Jafari there are discussions that can be employed to highlight this feature of the human soul and to explain how it may function as a demonstrative basis. Through a descriptive and analytical examination of Allamah Jafari’s thought, moral conscience is presented as a reliable inner guide, a compelling force towards virtuous actions, a reproach against wrongdoing, a preparation for presential knowledge of God, a contributor to the refinement and perfection of the soul, an unfolder of sacred emotions and sentiments, a guide directing attention to the moral attributes of God, a divine messenger within the human being, a reflection of divine attributes, and a manifestion of divine perfection. When the human self attends to the activities of moral conscience and removes the obstacles to its flourishing, it becomes one of the most effective means that guides man toward truth and an presential awareness of God. Accordingly, moral conscience is the most fundamental and trustworthy inner factor for the intuitive apprehension and experiential proof of God - a God who is essentially characterized by the highest moral attributes and who encompasses all human souls.
 

کلیدواژه‌ها English

Proof from Moral Conscience
Cognition of God
Establishing God&‌‌rsquo
s Existence
Mohammad Taqi Jafari
  1. قرآن کریم.

    1. جعفری، محمد تقی (1392). مجموعه آثار 5 حقوق جهانی بشر و کاوشهای فقهی. تدوین و تنظیم: عبدالله نصری. تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری.
    2. ـــــــــــــــ  (1395) /الف. مجموعه آثار 8 جبر و اختیار و وجدان. تدوین و تنظیم: عبدالله نصری، تصحیح: علی جعفری، زهره محمدعلی و میترا رفیعزاده. تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری.
    3. ـــــــــــــــ (1395) /ب. وجدان. تحقیق: عبدالله نصری. چاپ ششم. تهران: مؤسسه نشر آثار علامه جعفری.
    4. ـــــــــــــــ (1394). جبر و اختیار. تدوین و تنظیم: عبدالله نصری. چاپ هشتم. تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری.
    5. ـــــــــــــــ (1389). حیات معقول. تنظیم و تحقیق: عبدالله نصری، کریم فیضی و علی جعفری. چاپ دوم. تهران: مؤسسه تدوین و نشر آثار علامه جعفری.
    6. ـــــــــــــــ (1386). ترجمه و تفسیر نهجالبلاغه (ج1، 3، 4، 6، 8، 12، 13، 14، 17، 19، 22، 24، 25). چاپ نهم. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
    7. ـــــــــــــــ (1373). تفسیر و نقد تحلیل مثنوى جعفری (ج3 و 11). چاپ دوازدهم. تهران: انتشارات اسلامی.
    8. حقانی، حسین (1373). نظام اخلاقی اسلام. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
    9. سبحانی تبریزی، جعفر (1377). نظام اخلاقی اسلام: تفسیر سوره مبارکه حجرات. چاپ هشتم. قم: بوستان کتاب (دفتر تبلیغات اسلامی).
    10. طباطبایی، سید محمدحسین (1374). المیزان فی تفسیر القران (ج6). ترجمه سید محمدباقر موسوی، چاپ پنجم. قم: انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
    11. عباسنژاد، محسن (1384). قرآن، روانشناسی و علوم تربیتی. مشهد مقدس: نشر بنیاد پژوهشهای قرآنی حوزه و دانشگاه.
    12. کانت، ایمانوئل (1389). نقد عقل عملی. ترجمه انشاءالله رحمتی. چاپ سوم. تهران: انتشارات نورالثقلین و انتشارات سوفیا.
    13. مصباح، محمدتقی (1398) /الف. جامعه و تاریخ از نگاه قرآن. چاپ دوم. قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    14. ـــــــــــــــ (1398) /ب. نقد و بررسی مکاتب اخلاقی. تحقیق: احمدحسین شریفی. چاپ ششم. قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    15. ـــــــــــــــ (1397). جامی از زلال کوثر. تحقیق: محمدباقر حیدری. چاپ شانزدهم. قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
    16. ـــــــــــــــ (1378). آموزش فلسفه (ج1). تهران: شرکت چاپ و نشر بینالملل سازمان تبلیغات اسلامی.
    17. مظاهری، حسین (1387). اخلاق و جوان (ج1). چاپ چهارم. قم: نشر شفق.
    18. ـــــــــــــــ (1383). جهاد با نفس (ج1). چاپ هشتم. قم: نشر فدک فاطمی.
    19. ـــــــــــــــ (1386). عوامل کنترل غرایز در زندگی انسان. چاپ سیزدهم. تهران: نشر ذکر.
    20. مکارم شیرازی، ناصر (1377). اخلاق در قرآن (ج1) قم: نشر مدرسة الإمام علی بن ابیطالب(علیه السلام).
    21. موسوی لاری، مجتبی (1376). رسالت اخلاق در تکامل انسان. چاپ چهارم. قم: بوستان کتاب (دفتر تبلیغات اسلامی).
    22. مولوی، جلالالدین محمد بن محمد (1373). مثنوی. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، سازمان چاپ و انتشارات.
    23. مهدوی کنی، محمدرضا (1384). نقطههای آغاز در اخلاق عملی. چاپ هفتم. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
    24. نراقی، احمد بن محمدمهدی (1378). معراج السعادة. چاپ ششم. قم: انتشارات هجرت. 

  • تاریخ دریافت 05 مهر 1403
  • تاریخ بازنگری 07 اسفند 1403
  • تاریخ پذیرش 05 اسفند 1403