حکمت اسلامی

حکمت اسلامی

نقد نظریه مالکیت مشاع شهروندان؛ بر پایه تقریری نو از بایستی های عقل عملی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
طلبه سطح چهار فقه حکومت حوزه علمیه مشکات
چکیده
دکتر مهدی حائری آنگاه که در کتاب «حکمت و حکومت» درصدد تبیین نظریه مالکیت مشاع شهروندان برمی‏آید، بنیاد سخن را بر عقل عملی استوار می‏سازد. نقدهای مختلفی در طول این سال‏‏ها ناظر به دیدگاه او در باب حکومت و طرح‏ریزی مدلی مبتنی بر وکالت حکیم در مقابل نظریه قرارداد اجتماعی و نیز نظریه ولایت فقیه پیش کشیده شده که عمدتاً مواجههای از پایگاه فقهی، حقوقی یا سیاسی به شمار میآید. این مقاله که رویکردی فلسفی به مسئله دارد، نخست تقریری نو از بایستیهای عقلی عملی در دیدگاه دکتر حائری ارائه میکند و سپس، اتقان روشی نظریه مالکیت مشاع را که مبتنی بر کاربست عقل عملی است، با پایبندی به مبانی و روش مؤلف مورد مداقه قرار می‏‏دهد.
نتیجه پژوهش نشان می‏دهد مؤلف اگرچه در آغاز سخن، تبیینی تفصیلی از نسبت «استها» و «بایست‏‏ها» پیش می‏‏نهد و می‏‏کوشد تا بنیاد اتکا به عقل عملی را استوار سازد؛ در ادامه اما کوشش او چیزی جز نوعی آشفتگی در کاربست عقل عملی به بار نمی‏‏آورد. نویسنده همچنین پیش‏فرض‏هایی را مبنا قرار داده که درخور نقدند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A Critique of the Theory of Citizens’ Joint Ownership: Based on a New Account of the Oughts of Practical Reason

نویسنده English

Mohammad Mahdi Haji Kazem Tehrani
Level Four Seminary Student in Governmental Jurisprudence, Meshkat Islamic Seminary.
چکیده English

When Mehdi Haeri Yazdi, in his book Wisdom and Government, intends to articulate the theory of citizens’ joint ownership, he grounds his argument in practical reason. Over the years, various critiques have been presented regarding his view of government and his proposal of a model based on the agency (wikālat) of the sage in contrast to both social contract theory and the doctrine of guardianship of the jurist (wilāyat al-faqīh). These critiques have largely emerged from juridical, legal, or political perspectives. This article, adopting a philosophical approach, first offers a new account of the oughts of practical reason in Haeri Yazdi’s thought. It then examines the methodological soundness of the theory of joint ownership, which is based on the application of practical reason, while remaining faithful to the author’s own principles and method. The findings indicate that although Haeri Yazdi initially provides a detailed account of the relation between “is” and “ought” and seeks to secure the foundations for reliance on practical reason, his following effort results in a certain inconsistency in the application of practical reason. Moreover, the author has based his theory on presuppositions that themselves are open to critical scrutiny.
 

کلیدواژه‌ها English

Citizens&‌‌‌rsquo
Joint Ownership
Practical Reason
Agency of the Sage
Natural Right
  1. ابنسینا، حسین عبدالله (1381). اشارات و تنبیهات. قم: بوستان کتاب.
  2. ـــــــــــــــ (1405ق). الشفاء(طبیعیات). (ج2). قم: انتشارات کتابخانه عمومی حضرت آیتالله العظمی مرعشی نجفی.
  3. احمدی، حسین (1396). باید اخلاقی از دیدگاه اندیشمندان معاصر اسلامی. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی:.
  4. آملی لاریجانی، صادق. جزوه درسی فلسفه اخلاق، کتابخانه دایرة المعارف علوم عقلی قم، شماره 130.
  5. جوادی آملی، عبدالله (1375). سیری در مبانی ولایت فقیه. فصلنامه حکومت اسلامی.  1(1)، ص80-50.
  6. حائری یزدی، مهدی (1388). حکمت و حکومت(به ضمیمه پاسخ به نقدها). نسخه اینترنتی(دانلود کتاب حکمت و حکومت)
  7. حائری یزدی، مهدی (1400). کاوش‏های عقل عملی؛ فلسفه اخلاق(با تجدید نظر مؤلف). چاپ چهارم. قم: انتشارات مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.
  8. شریفی، حسام الدین؛ برادران مظفری، منصوره (1399). «شواهدی بر برهانی بودن حکمت عملی از نظر فارابی و ابن‏سینا». دوفصلنامه علمی هستی و شناخت، 1(14)، ص180-161.
  9. عابدی شاهرودی، علی (1397). قانون اخلاق بر پایه نقد عقل به عقل. چاپ دوم. قم: کتاب طه.
  10. فارابی، محمد بن محمد (1995م). آراء اهل المدینة الفاضلة و مضاداتها. تحقیق دکتور علی بوملحم. بیروت: دارالمکتبة الهلال.
  11. فراتی، عبدالوهاب (1399). عقد وکالت و دولت مدرن. مجله فقه حکومتی (10). پاییز و زمستان 1399، ص77-61.
  12. کانت، ایمانوئل (1394). تمهیدات. ترجمه غلامعلی حداد عادل. چاپ ششم. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
  13. کبیر، یحیی (1399). فلسفه ارزشی. قم: بوستان کتاب.
  14. مصباح یزدی، محمدتقی (1380). نظریه حقوقی اسلام (سلسله سخنرانی‏های قبل از خطبه‏های نماز جمعه تهران). چاپ دوم. قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
  15. مظفر، محمدرضا (1380). کتاب اصول‏الفقه، جزء ثانی، الملازمات العقلیه. نجف اشرف.
  16. معلمی، حسن (1394). مبانی اخلاق در فلسفه غرب و در فلسفه اسلامی. تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
  17. میرباقری، سیدمحمدمهدی (1395). جستاری در مبانی نظری ولایت فقیه. تنظیم و تدوین: یحیی عبدالهی. قم: تمدن نوین اسلامی.
  18. نامدار، مظفر، دوستدار، رضا (1396). بررسی انتقادی نظریه مالکان شخصی مشاع از منظر الگوی نظریههای سیاسی. دوفصلنامه علمی-پژوهشی پژوهش سیاست نظری، 1(23)، ص147-113.
  19. نصری، عبدالله (1390). تحلیل بایستیها از دیدگاه استاد مهدی حائری یزدی. فصلنامه حکمت و فلسفه، 1(25)، ص50-33.  

  • تاریخ دریافت 22 اردیبهشت 1403
  • تاریخ بازنگری 26 بهمن 1403
  • تاریخ پذیرش 05 اسفند 1403