جایگاه مشاهده و نظریه در فرآیند تدوین و پذیرش نظریه نسبیت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجو کارشناسی ارشد فیزیک دانشگاه آزاد واحد تهران مرکزی

2 استادیار و عضو هیئت علمی جامعة المصطفی العالمیة

چکیده

در این مقاله از طریق یک مطالعه موردی، یعنی بررسی نظریه نسبیت خاص و عام اینشتین و نسبت آن با مشاهده و نظریه و ارزیابی چگونگی بهره‌گیری اینشتین از نظریات فلسفی رایج در زمان خود و نحوه استفاده او از مشاهدات تجربی برای تدوین نظریه‌اش، نشان می‌دهیم که رابطه بین نظریه و مشاهده، یک رابطه خطی و مستقیم نیست. همچنین بیان می‌کنیم که در فیزیک مدرن، آزمودن نظریات به سادگی میسر نیست. بنابراین عوامل بسیاری بر روند تدوین و پذیرش نظریه از طرف جامعه علمی تأثیر می‌گذارند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Position of Observation and Theory in the Process of Compilation and Acceptance of the Theory of Relativism

نویسندگان [English]

  • raziah borjian 1
  • ali abbasi 2
1 An MA. Student of physics from Azad University, Tehran Central Unit
2 An Assistant professor and faculty member at al-Mustafa International University
چکیده [English]

In what follows, the authors have demonstrated that the tie between a theory and observation is not linear nor is it straight. In order to do so, they have made use of a case-study, i.e. Einstein's theory of special and general relativism and its ratio to observation and theory. They have also assessed how Einstein made use of philosophical theories current at his time and how he benefited from empirical observations to develop his theory. We have also demonstrated that in modern physics testing theories is not so easy. As a result, there are different factors from the academic society playing in the process of compilation and acceptance of a theory.

کلیدواژه‌ها [English]

  • observation
  • theory
  • the theory of relativism
  1. اعتماد، شاپور (1375). دیدگاه‌ها و برهان‌ها. تهران: نشر مرکز.
  2. اینشتین، آلبرت (1378). نسبیت نظریه خصوصی و عمومی و مفهوم نسبیت. ترجمه محمدرضا خواجه‌پور. چاپ دوم. تهران: انتشارات خوارزمی.
  3. باربور، ایان (1392). دین و علم. ترجمه پیروز فطورچی، قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
  4. چالمرز، آلن فرانسیس (1389). چیستی علم در آمدی بر مکاتب علم‌شناسی فلسفی. ترجمه سعید زیباکلام، چاپ دهم. تهران: سمت.
  5. راسل، رابرت (۱۳۸۶). فیزیک، فلسفه و الاهیات. ترجمه همایون همتی. قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
  6. رزنیک، رابرت (1381). آشنایی با نسبیت خاص. ترجمه جعفر گودرزی. چاپ چهارم. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
  7. زیباکلام، سعید (1382) «از چیستی علم به‌سوی چگونگی علم»: روش‌شناسی علوم انسانی. 10، (34).
  8. فایرابند، پل (1375). بر ضد روش طرح نظریه آنارشیستی معرفت. ترجمه مهدی قوام صفری. تهران: فکر روز.
  9. کاپالدی، نیکلاس (1377). فلسفه علم. ترجمه علی حقی. تهران: سروش.
  10. ویل، کلیفورد ام (1383). آزمون نسبیت عام، «آیا اینشتن درست می‌گفت؟». ترجمه احمد شریعتی. تهران: سازمان چاپ و انتشارات.
  11. هادی‌پور، هادی (1382). نسبیت خاص. شیراز: انتشارات دانشگاه شیراز.
  12. A L Kholmetskii, T Yarman and O V Missevitch (2008). ”Kündig’s experiment on the transverse Doppler shift re-analyzed”. Physica Scripta.
  13. Carson, Zack, Brian C. Seymour, and Kent Yagi (2019). ”Universal Interferometric Signatures of a Black Hole's Photon Ring”. originally announced .July 2019.
  14. Cropper, William H.(2001). Great Physicists: The Life and Times of Leading Physicists from Galileo to Hawking, Oxford University Press.
  15. Cushing, James T. (1998). Phihosophical Concepts in Physics-the Historical Relation between Philosophy and Scientific Theories, Cambridge University Press.
  16. Kundigi, Walter (1893). “Measurement of the Transverse Doppler Effect in an Accelerated System”. The Physical Review.